Bisdom Haarlem-Amsterdam











Delen:
meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook
Volgen:
link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten volg Pancratiusparochie op Twitter volg Pancratiusparochie op Facebook

Woord van de bisschop


Homilie Kroningsviering

28 april - Nicolaasbasiliek Amsterdam

gepubliceerd: maandag, 29 april 2013

Als onderdeel van de kroningsfeestelijkheden zal Nederland zich ook in al z’n verschillende facetten presenteren aan de Koning, onder de titel: “Majesteit, dit is uw land”. Misschien een goede gelegenheid om ook eens naar ons land kijken vanuit een religieus perspectief.

“Majesteit, ook dit is uw land”: Voor velen is God achter de horizon van hun leven verdwenen. Wat er gebleven is aan religieus Nederland is zeer pluriform geworden. Naast de grote christelijke kerken, en de traditioneel sterke Joodse aanwezigheid, zijn er nieuwe religies bijgekomen: Islam, Bhoedisme, Hindoeisme, allerlei sektarische groeperingen en veel New Age spiri­tua­li­teit. Wat we lang, niet echt hebben willen zien, is dat de verscheidenheid in ons volk groter is geworden dan ooit, niet alleen in ras en cultuur, maar ook in geloof en overtuiging, en daarmee in waarden en normen. Nog nooit werd zo verschillend gedacht over alle wezenlijke vragen van leven en dood, God en mens, huwelijk en seksua­li­teit. Hoe gaan we daarmee om? Hoe bewaren we daarbij vrede en saamhorigheid?

Daarin zie ik een essentiële uitdaging van onze tijd. Ook hierin zal de nieuwe koning zijn weg moeten vinden. Dat heeft koningin Beatrix altijd terdege beseft. In bijna al haar toespraken, valt me op, speelt het begrip verdraagzaamheid een centrale rol. En inderdaad verdraagzaamheid is de koninklijke weg. In zekere zin is religieuze verdraagzaamheid een Nederlandse uitvinding. Een klein land waar tallozen hun toevlucht zochten had de keuze tussen een permanente staat van oorlog, of te verdragen dat de ander anders denkt en anders leeft, ook al stuit dat jezelf tegen de borst. Het had zeker pragmatische redenen, maar toch, Nederlandse tolerantie - ik vind het belangrijk dat te zeggen - was nooit louter onverschilligheid, zo van: het maakt toch allemaal niets uit. Nee, Nederlanders zijn van nature principieel, en zijn dat nog steeds. Van de principiële atheïst tot de ‘biblebelt’, we hebben het nog allemaal in huis. Verdraagzaamheid is daarin de koninklijke weg… maar zeg ik toch ook: het is helaas niet meer genoeg.

Extremistische groeperingen die andersdenkenden alleen als vijand zien, zijn nergens meer aanspreekbaar op verdraagzaamheid. Daar houdt godsdienst -vrijheid op. Niemand kan zich beroepen op vrijheid van geloof of overtuiging, als hij diezelfde vrijheid anderen principieel ontzegt.

Maar ook in andere zin stuit verdraagzaamheid in onze tijd op grenzen. Soms lijken verschillen zo groot te worden dat de vrijheid van de één botst met wat voor anderen heilig en onaantastbaar is. Voor de christen zijn dat het leven, de waardigheid van de mens en de eer van God. Principieel erkennen wij ieders recht op eigen overtuiging, ook als dat atheïsme inhoudt, maar wel vraagt nationale eenheid ook van hen een respectvolle omgang met wat voor alle gelovigen en religies heilig is.

Naast tolerantie heeft onze tijd, naar mijn overtuiging, nog iets wezenlijks nodig. Ten diepste zegt tolerantie eigenlijk wat we niet willen: we willen elkaar niet te lijf gaan omwille van verschil in geloof en overtuiging, maar het zegt niet wat we dan wél willen. Waar staan we voor als volk, als natie? Waarvoor zijn we bereid te strijden en misschien zelfs ons leven te geven? Wat zijn onze idealen?

Een volk heeft idealen nodig, de jeugd vooral heeft idealen nodig, idealen zonder voetnoten voor zichzelf en voor de wereld. Daarin ligt hun kracht, en die kracht heeft ons land nodig. Een groot deel van de Europese jeugd zonder werk en zonder perspectief, bedreigt de toekomst van dit continent en van ons land.

Ik wens ons koningspaar toe dat het wegen vindt om ook hier een bemoedigende rol te spelen. Ons volk kan bogen op een groot potentieel aan edelmoedigheid. We zien het bij vele acties, en dat ontroert me steeds weer. Dit potentieel zouden we nog meer moeten aanboren. Het haalt saamhorigheid en eenheid en uit de sfeer van louter gevoel en emotie - ook al is er niets op tegen je een keer onder te dompelen in het oranjegevoel - en tilt het op een hoger plan. Maar dit gezegd hebbende, voeg ik toch weer toe: ook dat is nog niet genoeg.

En nu spreek ik uitdrukkelijk als christen en als bisschop: De wereld, al het werk van mensen heeft het nodig bevrucht te worden door de Geest van God. Misschien weet u het niet, maar juist dat is de diepere symboliek van de rijks -appel. Naast kroon en scepter hoort hij bij de tekenen van het koning­schap. Bij de inhuldiging zal hij voor de nieuwe koning liggen. Een kleinere uitvoering staat hier op het altaar. De bol, in vieren verdeeld, symboliseert de aardse werkelijkheid. De vier hoeken van de aarde, de vier elementen, de vier jaar- getijden… In de Schrift: de vier rivieren in de tuin van Eden, de vier engelen, de vier evangelisten… maar ook de vier natuurlijke deugden: voorzichtigheid, matigheid, dapperheid, eerlijkheid. Het kruis staat in de bol geplant.

Door het kruis van Christus is de macht van de Boze gebroken en de kracht van de Geest vrijgemaakt. De drie armen van het kruis verwijzen naar de drie boven natuurlijke deugden: geloof, hoop en liefde. Of in het groot: waarheid, gerechtigheid, solidariteit. Vier is het getal van de aarde. Drie het getal van God. Samen is het de schepping zoals God die bedoeld heeft. Traditioneel is de koning behoeder van deze goddelijke ordening. Vandaar de rijksappel.

Het kruisteken drukt dit eigenlijk al uit. We raken ons lichaam op vier plaatsen aan, en spreken daarbij de drie namen van God uit. ‘Zo blijven dan deze drie’, schreef Paulus, ‘het geloof, de hoop en de liefde, maar de grootste is de liefde’.

Paus Johannes Paulus II zei het ooit zo tegen de jeugd: “Vraag de heilige Geest, bekleed je met Zijn kracht… wordt bouwers van een nieuwe wereld gebaseerd op waarheid, gerechtigheid en solidariteit, gebouwd op liefde”. Zonder God zal het niet gaan, zeg ik hem na. Geloof, hoop en liefde kunnen we niet zelf maken. Daarvoor is geen therapie of pil. Ze ontspruiten aan genade, komen rechtstreeks van God. Ieder mens heeft ze nodig, samenleving en zelfs economie hebben ze nodig, ons koningspaar heeft ze nodig. De Heer zal het geven als we er om vragen, als we ons leven en samen leven proberen in te richten naar de geboden die Hij in de schepping gelegd heeft, en in het hart van de mens geschreven.

Geloof, hoop en liefde zijn gaven van God die een grandioze belofte in zich dragen. Geloof in God is ook geloof in de grootheid en de waardigheid van de mens. Je bent geen stofje in het universum, maar kind van God. Je hebt een Vader. Je bent geboren uit eeuwige liefde en wordt gedragen en verlost door die liefde. Je bent geschapen voor de eeuwigheid. Dat mogen mensen weer horen.

Zonder een blik die verder reikt dan de grenzen van de tijd en van de aarde verschrompelt een mens. Alleen vanuit de hoop op toekomst en het perspectief van de eeuwigheid, kan een mens boven zichzelf uitstijgen, vindt hij de kracht

om idealen na te streven die verder gaan dan geld, goed of comfort, om onder ogen te zien wat nog duister is in je leven en te veranderen waar nodig, en de weg te gaan naar Gods Koninkrijk, dat ons belooft is en zál worden gegeven.

Wat hier in oude symboliek is weergegeven, houdt ook een opdracht in voor onze tijd, voor de koning en voor ieder die in God gelooft. Natuurlijk, de koning is er voor heel ons volk, voor hen die geloven, voor hen die anders geloven, en voor hen die niet geloven.

Maar dat betekent niet dat een koning ook zelf als mens levensbeschouwelijk neutraal zou moeten zijn. Dat kan helemaal niet. Ook hij heeft recht op zijn overtuiging en geestelijke wortels, en mag die met respect voor anderen inbrengen. Koningin Beatrix heeft dat gedaan. Zij heeft met grote inzet haar taak volbracht, en daarin vreugde, maar ook diep leed gekend. We bidden de goede God om zegen over de jaren die haar nog gegeven zijn.

De nieuwe koning, Willem Alexander, en koningin Maxima, staan aan het begin. Zij hebben alle gaven van hoofd en hart om teken te kunnen zijn van eenheid, om te kunnen vertegen­woor­digen en te bemoedigen. Moge de Heer hun natuurlijke gaven bevruchten met zijn heilige Geest, opdat zij een zegen mogen zijn voor ons volk.



+ Mgr. dr. Jozef M. Punt
Bisschop van Bisdom Haarlem-Amsterdam
overzicht van bijdragen:
dinsdag, 2 oktober 2018De kerk in brand
donderdag, 2 augustus 2018Maria is in de hemel maar ook op aarde
maandag, 4 juni 2018De toekomst van de wereld en van onszelf
woensdag, 28 maart 2018Pasen... een weg naar nieuw leven en geluk
donderdag, 1 februari 2018Nieuwe uitdagingen, nieuwe kansen
donderdag, 14 december 2017Kerstmis als Licht in de duisternis
dinsdag, 31 oktober 2017De NS is er niet om ideologieŽn uit te dragen
donderdag, 14 september 2017Toen geloof nog heel gewoon was
donderdag, 3 augustus 2017Vrede als opdracht voor ons allemaal
vrijdag, 12 mei 2017Maria
vrijdag, 7 april 2017Hoop op leven over de dood heen
donderdag, 23 februari 2017Sing a little louder...
dinsdag, 13 december 2016Een Bijbelse les over vrede
maandag, 21 november 2016Dialoog als ademen
donderdag, 10 november 2016Dialoog en Getuigenis
maandag, 12 september 2016Wat is er gaande in onze wereld?
zaterdag, 16 juli 2016Over de vreugde van de liefde
maandag, 9 mei 2016Een nieuw Pinksteren
dinsdag, 29 maart 2016Zie, Ik maak alles nieuw
dinsdag, 2 februari 2016Terugkeren tot de Bron
dinsdag, 15 december 2015Kerstmis in een wereld vol geweld
woensdag, 11 november 2015Leven na dit leven
vrijdag, 2 oktober 2015Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven
vrijdag, 28 augustus 2015Een wereld in beweging
vrijdag, 10 juli 2015De paus en het milieu
dinsdag, 19 mei 2015Terug uit Rome
vrijdag, 27 maart 2015Hoe nu verder met de kerk?
vrijdag, 27 februari 2015Voorbereiding op Pasen
woensdag, 28 januari 2015Waarom zou je geloven?
donderdag, 4 december 2014Kerstmis 2014



Bisdom Haarlem - Amsterdam • Postbus 1053 • 2001 BB  Haarlem • (023) 511 26 00 • info@bisdomhaarlem-amsterdam.nlDisclaimerDeze website is gerealiseerd door iMoose