Scotisme

Het scotisme is een katho­lieke filo­so­fisch-theo­lo­gische stro­ming gebaseerd op het denken van Johannes Duns Scotus (1266-1308), een Schotse fran­cis­caan. Het ontstond als alterna­tief en aan­vul­ling op het tho­misme.

Kern­pun­ten van het scotisme

• Univoci­teit van het zijnde: Scotus stelde dat de term “zijn” op zowel God als schepselen op een gelijke manier kan wor­den toegepast, in tegen­stel­ling tot Thomas van Aquino, die sprak van ana­lo­gie van het zijnde.

• Primaat van de wil: De wil heeft bij Scotus een centrale rol, meer dan de rede of het intellect, zowel bij God als bij de mens.

• In­di­vi­duele on­der­scheid­baar­heid (haecceitas): elk in­di­vi­dueel wezen heeft een unieke “dit-heid” die het on­der­scheidt van andere wezens.

• Mario­lo­gie: Scotus verde­digde het idee van de On­be­vlekte Ont­van­ge­nis (Immaculata Conceptio) van Maria, wat later offi­cieel katho­liek dogma werd in 1854.

Vergelij­king met tho­misme

• Thomisme legt nadruk op de rede en de na­tuur­lijke orde, scotisme legt nadruk op de vrije wil en individuali­teit.

• Thomisten gebruiken vaak Aristo­teles, Scotisten zijn kri­tischer en meer syste­ma­tisch in logica en metafysica.

Invloed

• Scotisme heeft invloed gehad op fran­cis­caanse scholen, vooral in Maria­de­vo­tie en dis­cus­sies over vrije wil en natuurwet.

• Het wordt nog steeds bestu­deerd in semi­na­ries en acade­mische theo­lo­gie.

Samen­ge­vat

Het scotisme is een katho­lieke denk­tra­di­tie gebaseerd op Johannes Duns Scotus, met nadruk op de wil, in­di­vi­duele iden­ti­teit en een uni­ver­se­le toepas­sing van het zijn, en met be­lang­rijke bijdragen aan Mario­lo­gie en metafysica.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam