Papen

In his­to­rische en reli­gi­euze context ver­wijst “papen” naar rooms-katho­lieken, en de term kreeg vooral in pro­tes­tantse gebie­den een spottende of negatieve bijklank.

Oorsprong

• Het woord komt van “paap”, dat let­ter­lijk paus of iemand die de paus volgt betekent.
• In de 16e en 17e eeuw, tij­dens en na de Re­for­ma­tie, werd het gebruikt door pro­tes­tan­ten om katho­lieken aan te dui­den, vaak met een negatieve of spo­tach­tige conno­ta­tie.

Gebruik en bete­ke­nis

1. Eenvou­dige aandui­ding: iemand die het katho­lieke geloof aanhangt, vooral een pries­ter of gelo­vi­ge die trouw is aan Rome.
2. Scheld­woord: in pro­tes­tantse ge­schrif­ten en volksmond, om bijgeloof, over­da­dige rituelen of “pausen­dienst” te bespotten.
3. Afgelei­den: woor­den zoals “papenkool” of “paaps” ver­wij­zen ook naar katho­li­cisme of katho­lieke gebruiken.

Context

• In de Neder­landse Republiek (17e eeuw) wer­den katho­lieken vaak als “papen” aangeduid, soms zelfs wette­lijk gedis­cri­mi­neerd, omdat ze wer­den gezien als trouw aan een bui­ten­landse macht (de paus).
• Te­gen­woor­dig wordt het woord meestal his­to­risch of literair gebruikt en niet meer als dage­lijkse scheldterm.

Kort samen­ge­vat: “papen” = katho­lieken (his­to­risch gebruikt, vaak spottend door pro­tes­tan­ten).

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam