Gewijde ambtsdragers

Gewijde ambts­dra­gers (of gewijde be­die­naren) is de term voor mensen die het sacra­ment van de Heilige Wijding (Heilige Orden) hebben ont­van­gen. Ze behoren tot het gewijde ambt (ministerium ordinatum) en vormen de hië­rar­chische structuur van de Kerk.

Wie zijn het concreet?

Het gewijde ambt kent drie gra­den:

1. Bis­schop­pen (epis­co­paat)
   • Op­vol­gers van de apos­te­len.
   • Ze hebben de vol­heid van het pries­ter­schap.
   • Ze lei­den een diocees (bisdom), wij­den andere bis­schop­pen, pries­ters en diakens, en dragen de hoogste verant­woor­de­lijk­heid voor leer, ere­dienst en bestuur.
2. Pries­ters (presbyteraat)
   • Mede­wer­kers van de bis­schop.
   • Ze vieren de Eucha­ris­tie, bedienen de sacra­menten (behalve wij­ding en vormsel normaal), prediken en lei­den een pa­ro­chie of andere taken.
3. Diakens (diaconaat)
   • De laagste graad van het gewijde ambt.
   • Er zijn per­ma­nente diakens (vaak getrouwd) en transeünte diakens (die later pries­ter wor­den).
   • Ze dienen vooral bij de litur­gie (Evan­ge­lie lezen, preken, dopen, hu­we­lij­ken assis­te­ren), caritas-werk en dienst aan de armen.

Deze drie gra­den samen vormen het gewijde ambt in de Rooms-Katho­lieke Kerk.

Be­lang­rijke kenmerken

• Alleen mannen kunnen gewijd wor­den (dit is een vaste leer van de Kerk, gebaseerd op de keuze van Christus voor manne­lijke apos­te­len).
• De wij­ding gebeurt door handopleg­ging en een speciaal wij­dings­ge­bed door een bis­schop. Het geeft een onuitwis­baar sacra­men­taal merkteken (zoals het doopsel).
• Gewijde ambts­dra­gers han­de­len in persona Christi Capitis (in de persoon van Christus het Hoofd) - vooral bij de consecratie van de Eucha­ris­tie en de ver­ge­ving van zon­den.
• Ze maken deel uit van de hiërarchie van de Kerk (van Grieks hierarchia = heilige orde).

Verschil met leken en reli­gi­euzen

• Leken (niet-gewij­den) hebben het alge­meen pries­ter­schap van alle gedoopten, maar geen gewijd ambt.
• Reli­gi­euzen (monniken, nonnen, broe­ders) leggen geloften af (armoe, kuis­heid, ge­hoor­zaam­heid), maar zijn niet auto­ma­tisch gewijde ambts­dra­gers tenzij ze ook tot diaken/pries­ter/bis­schop gewijd zijn.
• Pas­to­raal werkers vervullen een pas­to­rale opdracht binnen een pa­ro­chie maar zijn niet gewijd en kunnen daarom geen sacra­menten toedienen.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam