Donkere nacht van de ziel

De uitdruk­king “donkere nacht van de ziel” komt uit de mys­tieke spiri­tua­li­teit van de katho­lieke Kerk, vooral bekend door de heilige Johannes van het Kruis (1542-1591), karmeliet en kerk­le­raar.

Bete­ke­nis

Het is een gees­te­lij­ke be­proe­ving die iemand op zijn weg naar de heili­ging en een­heid met God kan meemaken:

• Het gaat om een periode van diepe inner­lijke duisternis, waarin iemand geen troost ervaart in gebed, sacra­menten of spi­ri­tu­eel leven.
• Het lijkt alsof God afwe­zig is, terwijl dit juist een weg is naar zuive­ring van ego, gehecht­he­den en valse zeker­he­den.
• Uit­ein­de­lijk dient de “nacht” om de ziel vrij te maken voor een meer zuivere, intieme en liefdes­volle vereni­ging met God.

On­der­scheid bij Johannes van het Kruis

Hij spreekt over twee ‘nachten’:

1. De nacht van de zinnen - een eerste fase waarin iemand afstand leert doen van aardse troost en zinne­lijke verlangens.
2. De nacht van de geest - een diepere be­proe­ving waarin ook spi­ri­tu­ele troost en zeker­he­den wor­den weg­ge­no­men, zodat enkel geloof, hoop en liefde blijven.

Katho­lieke spiri­tua­li­teit

• Het wordt gezien als een mys­tieke weg van loute­ring die niet ieder­een in dezelfde mate ervaart.
• Heiligen zoals Moeder Teresa van Calcutta hebben lange perio­den van zo’n “donkere nacht” mee­ge­maakt, hoewel ze uiter­lijk vol vreugde en dienst­baar­heid leef­den.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam