Calcantenbelletje

Het calcantenbelletje is een klein belletje aan een pijporgel dat werd gebruikt om de calcanten te waar­schu­wen dat het orgel lucht nodig had.

Uitleg

• De calcant (of orgel­trapper) was de persoon die vóór de komst van elektrische blaasmachines de balgen met de hand of voet bediende.
• Omdat de organist niet kon spelen zon­der winddruk, moest hij de calcanten op tijd dui­de­lijk maken dat er lucht nodig was.
• Met een trek­sys­teem of pedaal kon de organist een belletje laten rinkelen → dit sig­naal heette het calcantenbelletje.
• Zodra de bel ging, be­gon­nen de calcanten de balgen te trappen of te trekken, zodat de orgelpijpen weer klank gaven.

Het belletje was dus let­ter­lijk de com­mu­ni­ca­tie tussen organist en calcant.
Met de komst van elektrische ventilatoren (eind 19e-20e eeuw) raakte het calcantenbelletje in onbruik, maar bij som­mi­ge oude orgels is het nog steeds aanwe­zig als his­to­risch detail.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam