Altkatholieke Kerk

De Altkatho­lieke Kerk is een groep (en kerk) in Duits­land die zich afsplitste van de Rooms-Katho­lieke Kerk. De Altkatho­lieke Kerk in Duits­land is niet precies het­zelfde als de Oud-Katho­lieke Kerk in Neder­land, maar is wel nauw verwant.

Oorsprong

Ze ontston­den vooral na het Eerste Vati­caans Concilie (1869-1870). Veel Duitse theologen, pries­ters en leken wezen de nieuwe dogma’s af, met name:

• De onfeil­baar­heid van de paus (papal infallibility).
• De uni­ver­se­le juris­dic­tie (volle­dige macht) van de paus over de hele kerk.

Ze von­den dat dit een breuk was met de oude, onge­deelde kerk van het eerste mil­len­nium. Daarom noem­den ze zich­zelf "Alt-Katholiken" (Oud-Katho­lieken): ze wil­den het oude katho­lieke geloof behou­den zoals dat bestond vóór die nieuwe Romeinse ont­wik­ke­lingen.

Be­lang­rijke momenten

• In 1871 vond het Münchener Kongres plaats, waar ze hun stand­pun­ten formuleer­den.
• In 1873 kozen ze Joseph Hubert Reinkens als eerste bis­schop. Hij werd gewijd door een Neder­landse Oud-Katho­lieke bis­schop (uit de oudere Utrechtse traditie).
• De kerk kreeg erken­ning van de Pruisische over­heid en in Baden als een vol­waar­dige katho­lieke bisdom.

Kenmerken

• Ze maken deel uit van de Utrechter Unie van Oud-Katho­lieke Kerken.
• Ze hebben een bis­schop­pe­lijk-synodale structuur: bis­schop­pen én leken hebben inspraak.
• Pries­ters mogen trouwen.
• De litur­gie is in de volkstaal (Duits).
• Ze zijn oecu­me­nisch gericht (open naar andere kerken, zoals anglicanen).
• Te­gen­woor­dig heet de offi­cië­le organi­sa­tie het Katholisches Bistum der Alt-Katholiken in Deutschland (zetel in Bonn). Ze hebben rond de 60 ge­meen­ten en ongeveer 15.000 leden.

Unie van Utrecht

De Altkatho­lieke Kerk in Duits­land en de Oud-Katho­lieke Kerk in Neder­land zijn niet het­zelfde maar wel nauw verwant.

1. Oud-Katho­lieke Kerk in Neder­land

• Dit is de oudste tak van de Oud-Katho­lieke bewe­ging.
• Ontstaan rond 1723-1724, toen het kapit­tel van Utrecht zijn eigen aarts­bis­schop koos tegen de wil van Rome in (vooral om redenen van onaf­han­ke­lijk­heid en jansenis­tische invloe­den).
• Ze wer­den later excommuni­ceerd door Rome.
• Dit is de moe­der­kerk van de hele moderne Oud-Katho­lieke bewe­ging.

2. Altkatholiken in Duits­land

• Ontstaan veel later, na het Eerste Vati­caans Concilie (1870).
• Duitse pries­ters en theologen die de pau­se­lijke onfeil­baar­heid verwierpen, splitsten zich af van Rome.
• In 1873 kozen ze hun eigen bis­schop.

De verbin­ding

In 1889 vorm­den de Neder­landse Oud-Katho­lieken, de Duitse Altkatholiken, de Zwitserse Christkatho­lieken en enkele anderen samen de Utrechter Unie (Union of Utrecht). Sindsdien behoren ze tot dezelfde kerk­fa­mi­lie, maar het zijn aparte natio­nale kerken met hun eigen bis­schop en structuur.

Deze katholieke woordenlijst is nog in ontwikkeling.
Aan de beschrijvingen wordt nog geschaafd.
© Copyright 2026 Bisdom Haarlem-Amsterdam