Franciscus - Vredesgetuige

800 Jaar • Sint Franciscus van Assisi

Fran­cis­cus van Assisi stierf in de nacht van 3 op 4 ok­to­ber 1226 en maakte zo zijn overgang (transitus) naar het eeuwige leven. Daarom viert de fran­cis­caanse familie elk jaar op de avond van 3 ok­to­ber de transitus en op 4 ok­to­ber het feest van Fran­cis­cus. Deze vie­rin­gen zijn dit jaar speciaal omdat het acht­hon­derd jaar gele­den is dat de heilige van Assisi heen­ging. Dit is het eerste van drie artikelen in SamenKerk over Sint-Fran­cis­cus.

Paus Leo XIV stelde afgelopen januari een speciaal jubel­jaar voor alle gelo­vi­gen in om het hele jaar in het teken van het voor­beeld van de man uit Assisi te stellen. De paus stelt hem daarbij in de eerste plaats voor als een getuige van vrede. In zijn gebed voor dit Fran­cis­caanse jubel­jaar tot de heilige Fran­cis­cus roept de paus de heilige aan als onze broe­der, die acht­hon­derd jaar gele­den de dood tegemoet ging als een man in vrede, die de vrede gevon­den had in het kruis­beeld van San Damiano en die onge­wa­pend de linies van oorlog en misverstand overstak. Hij vraagt de heilige om diens voor­spraak en genade opdat de gelo­vi­gen verzoeners, bruggen­bouwers en vrede­stich­ters wor­den. Dit klinkt ver­der in het decreet waarin dit jubel­jaar werd aan­ge­kon­digd, waarbij elke chris­te­lijke gelo­vi­ge opge­roe­pen wordt om in het Fran­cis­cus­jaar, “naar het voor­beeld van de heilige van Assisi, zelf een voor­beeld van heilig leven en een voort­du­rende getuige van vrede” te wor­den.

Krijgshaf­tige ambities

Fran­cis­cus wordt dus door de paus naar voren geschoven als een voor­beeld van een leven, dat wer­ke­lijk vrede­vol is. Dit is op­val­lend, omdat Sint-Fran­cis­cus in zijn jonge jaren behoor­lijk krijgshaf­tige ambities koesterde. Hij wilde rid­der wor­den ondanks het feit dat hij niet van adel was. Uit­ein­de­lijk smelten de mili­tai­re dromen van de jonge Fran­cis­cus als sneeuw voor de zon en als gebroken mens keert hij ver­slagen weer na par­ti­ci­pa­tie aan een veld­tocht opge­ge­ven te hebben. De Fran­cis­cus die in Assisi terug­keert - heel wat illusies armer - beseft nog niet dat hij de eerste stap gezet heeft in een lang­zaam proces, dat van hem ‘de kleine arme van God’ zal maken, de heilige die met dieren praat en vrede als zijn devies zal voeren.

Vrede­volle in­stel­ling

Deze Fran­cis­cus die van vrede vervuld was, instrueerde dan ook zijn broe­ders: “In ieder huis dat zij binnen­gaan, zeggen zij eerst: Vrede voor dit huis.” De fran­cis­caanse missie wordt zo van het eerste begin een vredes­mis­sie, doordat de broe­ders aange­moe­digd wor­den om overal als eerste begroe­ting de vrede te wensen en aldus ook te ver­kon­di­gen. Deze vrede die door de wereld gebracht wordt door haar overal te wensen, moet ook door de broe­ders uit­ge­dragen wor­den. Want de vrede wensen zon­der een vrede­vol hart kan tot niets lei­den. Fran­cis­cus verwacht dan ook een vrede­volle in­stel­ling van zijn broe­ders: “Zij moeten mild, vrede­lie­vend en be­schei­den zijn, vrien­de­lijk en nederig en met ieder­een respect­vol praten zoals dat hoort.”

Weder­zijds respect

Fran­cis­cus zelf voert de daad bij het woord en zal proberen de vijfde kruis­tocht te beëindigen door met de sultan te gaan praten. Deze haast suïcidale missie ein­digt ongelofe­lijk genoeg in een weder­zijds respect tussen Fran­cis­cus en de Egyp­tische sultan Malik al-Kamil. Al ein­digt de oorlog er niet door, toch is de weder­zijdse herken­ning en erken­ning van deze moslim en deze christen een mijl­paal in de ge­schie­de­nis en draagt het in zich­zelf de hoop op een duurzame vrede tussen de volkeren en de religies.

Icoon van vrede­lie­vend­heid

Als Fran­cis­cus in 1225, ziek en gebroken, zijn Zonne­lied zingt en daar­mee zijn wereld­beeld ver­woordt waarin elk onder­deel van de schep­ping als broe­der en zuster deelneemt aan een planetaire lofzang op God, dan houdt hij daarin de mens­heid nog eenmaal de vrede voor. De mens die plaats heeft in zijn Zonne­lied is een mens van vrede, want Fran­cis­cus dicht: “Wees geprezen, mijn Heer, door hen die omwille van uw liefde ver­gif­fe­nis schenken, en ziekte en verdruk­king dragen. Gelukkig wie dat dragen in vrede, want door U, Aller­hoog­ste, wor­den zij gekroond.”

Als hij uit­ein­delijk in ok­to­ber 1226 overlijdt, verlaat hij in overgave en vervuld van vrede onze oorlogs­zuch­tige wereld als een icoon van vrede­lie­vend­heid.

(dit artikel is ge­schre­ven door Steven Cauchie ofm en verscheen eer­der in de juni-editie van bisdom­blad SamenKerk)