40 Jaar Nederlandse bloemen voor de paus
“Bedankt voor die bloemen” is sinds veertig jaar een begrip in heel Nederland. Met deze woorden bedankte paus Johannes Paulus II ons land voor de bloemversiering op het Sint-Pietersplein bij de paasviering. In het Nederlands wenste hij ons ieder jaar weer een Zalig Pasen en bedankte daarbij voor de bloemenpracht rondom het altaar en op het balkon.
Na paus Benedictus XVI en paus Franciscus is het deze komende Pasen voor Leo XIV de eerste keer als paus dat hij de Nederlandse bloemen zal zien en beleven met Pasen op het Sint-Pietersplein. Wat gaat hij zeggen over onze bloemen?
Zodra de Veertigdagentijd begonnen is, wordt in en rond het Vaticaan steeds meer gesproken over ‘de bloemen’. Bisschoppen en kardinalen, medewerkers, iedereen verheugt zich op de komst van de tulpen, azalea’s, narcissen, rozen, gerbera’s en andere bloemen uit Nederland. Ondanks alle onzekerheden in de wereld of in Vaticaanstad, is er elk jaar in ieder geval één zekerheid - zo wordt er wel eens gezegd in het hart van de Wereldkerk in Rome: dat ieder jaar op Witte Donderdag de vrachtauto uit Nederland het Sint- Pietersplein oprijdt met de bloemen voor Pasen. Hoe is deze traditie ontstaan?
1985
In mei 1985 bracht paus Johannes Paulus II een vijfdaags bezoek aan ons land. Voor de verschillende vieringen, ontmoetingen en evenementen namen Nederlandse bloemisten onder leiding van de broers Nic en Charles van der Voort uit Leiden het initiatief om tijdens dit bezoek van de Heilige Vader aan ons land alle bloemversieringen voor hun rekening te nemen. Nog tijdens dat bezoek, terwijl de paus in Nederland zijn rondgang deed, werd hen gevraagd of ze in november van datzelfde jaar bij gelegenheid van de zaligverklaring van pater karmeliet Titus Brandsma in Rome de versiering van de Sint-Pietersbasiliek met bloemen uit Nederland wilde verzorgen. En zo geschiedde. En daar, onder de koepel van Michelangelo, werd toen beklonken dat de Nederlanders met Pasen in het daaropvolgende jaar, op 30 maart 1986, het bloemenspektakel nog eens mochten herhalen. En de rest is geschiedenis!
Bloemenpracht
Nu, veertig jaar later, staat deze bloemversiering door Nederlandse bloemisten symbool voor de goede band tussen het Vaticaan en Nederland. Ieder jaar weer veranderen grote hoeveelheden Nederlandse bloemen het plein in een enorm kleurrijk schouwspel. Ieder jaar weer zijn - onder de bezielende leiding en inspiratie van hoofdarrangeur Piet van der Burg (81) - bloembollen- en snijbloemkwekers en allerhande telersgroepen maandenlang bezig om de Nederlandse bloemenpracht in het Vaticaan te realiseren. Diverse partijen uit de sierteeltsector dragen bij aan het welslagen van het project met hun producten en diensten. Van der Burg: “Het begint met wat de kwekers aan bloemen en bloembollen aanbieden. Sommigen dragen al jaren bij met hun producten en anderen hebben bijvoorbeeld een nieuwe bloemensoort, die ze gekweekt hebben en graag aan de wereld tonen. Dan maak ik van het geheel een opzet voor het arrangement op het plein. Vervolgens wordt in overleg met het Vaticaan het definitieve arrangement vastgesteld. Dat gaat in heel goed overleg.” Het is de Nederlandse Stichting Bloemenpracht die sinds een aantal jaren de financiële ondersteuning van verschillende sponsoren in goede banen leidt, en alle betrokken partijen - van kwekers tot sponsoren, van de Friezenkerk (de kerk voor de Nederlandse gemeenschap en pelgrims in Rome nabij het Vaticaan) tot de vrijwilligers, die het in Rome allemaal gestalte geven - bij elkaar brengt, zodat alle bollen en bloemen tijdig in volle bloei met Pasen op het Sint-Pietersplein staan te schitteren.
Op weg naar Rome
Van der Burg: “Het laden van de vrachtauto’s is een heel karwei omdat sommige bloemen koud en andere warm gehouden moeten worden. Het is een speciale vrachtauto met compartimenten met koude of warme lucht.” Het is transportbedrijf Van der Slot uit Noordwijkerhout dat vanaf het allereerste begin in 1986 bij deze bloementraditie met Pasen is betrokken en ervoor zorgt dat alle bloemen en andere materialen hun plaats van bestemming in het Vaticaan op tijd bereiken. Alex van der Slot reed in 1986 de eerste vrachtwagen het plein op; hij zal ook dit jaar weer aan het stuur zitten.
Het is inmiddels ook een goede traditie geworden dat de bloemen voor hun vertrek op de dinsdag in de Goede Week door bisschop Hans van den Hende van Rotterdam worden gezegend bij het bloemenpark ‘Keukenhof’ in Lisse. Na deze zegening vertrekt de vrachtwagen linea recta naar Rome, zodat daar op het Sint-Pietersplein een kleine Keukenhof kan worden ingericht.
Afscheid als ambassadeur bij de Heilige Stoel
Annemieke Ruigrok is sinds 2022 onze ambassadeur bij de Heilige Stoel. Op 1 mei neemt ze afscheid van Rome.
Bloemen als uithangbord voor Nederland
“Met de bloemen met Pasen maken we Nederland enorm zichtbaar in Rome. En niet alleen in Rome, over de hele wereld omdat deze paasmis via de televisie en het internet over de hele wereld wordt uitgezonden. De mensen hier in Rome en Vaticaanstad waarderen dit bloemencadeau zeer. Ik word er veel over aangesproken. Andere diplomaten feliciteren mij ermee - en dus ons allemaal, dat wij het plein weer zo mooi hebben versierd.”
Een bijzondere paasmorgen
“Op paasmorgen is het mij een eer om de delegatie van bloemkwekers, arrangeurs en vrijwilligers uit Nederland te begeleiden. Vorig jaar zal ik niet snel vergeten. Paus Franciscus kwam tussen de Nederlandse narcissen naar boven rijden. Dat was de dag vóór zijn overlijden.”
Waarom een ambassade bij de Heilige Stoel?
Een gezantschap bij het kleinste staatje ter wereld is voor Nederland van belang. 184 van de 193 bij de Verenigde Naties aangesloten landen hebben een vertegenwoordiging bij de Heilige Stoel.
De paus is staatshoofd én kerkelijk leider van 1,4 miljard mensen over de hele wereld. De Heilige Stoel heeft geen economische of militaire belangen en zet zich in voor het algemene goed van de mensen. Op dit terrein onderhouden we goede relaties.
Een waardevol netwerk
Daarnaast heeft de Kerk een netwerk over de hele wereld en dus is het hier een goede informatiepost voor diplomaten.
Afscheid van de diplomatieke gesprekken
“Ik zal mijn diplomatieke gesprekken met het Vaticaan zeker missen. Ik vond het altijd opvallend dat ze ontzettend goed geïnformeerd waren en inhoudelijk uitstekend op de hoogte van de onderwerpen als mensen- of vrouwenrechten e.d. Ook al hebben de Heilige Stoel en Nederland andere gedachten over huwelijk of euthanasie, het gesprek was altijd goed, open en inhoudelijk.”
Mooiste creaties
Ieder jaar weer siert het bloemdecor ruim 170 vierkante meter van het Sint-Pietersplein met tientallen arrangementen rondom het altaar waaraan de paus de paasmis viert, op de trappen richting de Sint-Pieterskerk en op het balkon, vanwaar altijd een nieuwe paus bekendgemaakt wordt en telkens weer de kerst- en paaszegen Urbi et Orbi wordt uitgesproken.
Hiermee laten Nederland en de Nederlandse sierteeltsector zich aan de wereld zien. Het geheel is iedere keer weer een samenspel van kleuren, die allemaal een eigen betekenis hebben, als ook de bloemen zelf. Zo staat een roos, bijvoorbeeld, voor schoonheid en goddelijke liefde. De kleur blauw staat voor vertrouwen, wijsheid en vrede; groen voor nieuw leven en harmonie; geel voor vreugde en hoop; rood voor kracht, passie en liefde; en wit... voor de vrede! Alle bloemen samen weerspiegelen natuurlijk de pracht van de schepping en - vanwege de lente - nieuw leven. Het hele bloemenarrangement vormt een symbolische groet van Nederland aan de paus - en daarmee aan de Kerk én de wereld - met een krachtige boodschap van eenheid en vrede, van liefde, hoop en vertrouwen in de toekomst.
De wereld over
En zo gaat Nederland door deze bloemen ieder jaar weer met Pasen de gehele wereld over. Een traditie die ons allemaal vult met de nodige trots, maar waar we vooral ook buitengewoon dankbaar voor mogen zijn. Dat ons deze gelegenheid wordt geboden, wat ontzettend bijzonder is (niet alleen in schoonheid en pracht, maar zeker ook in onderlinge saamhorigheid). De paasmis met aansluitend om twaalf uur de zegen Urbi et Orbi (= aan de Stad en aan de Wereld) wordt ieder jaar door het Vaticaan en omroepen over de hele wereld rechtstreeks uitgezonden; televisie- en radiojournaals besteden er aandacht aan. De beelden van het Sint-Pietersplein en de bloemen uit Nederland worden ieder jaar weer door miljoenen en miljoenen mensen bekeken. De laatste jaren ook steeds meer online, via het internet.
Vaticaanse tuinen
Sinds 1992 is Augusto Minosse als een van de tuinmannen van Vaticaanstad bij de Nederlandse bloemen betrokken. “Het is onze taak om onze Nederlandse collega’s te ondersteunen. Zodra de vrachtwagen arriveert, helpen wij mee zodat de bloemen in tiptop conditie op paaszaterdag naar het plein kunnen. De samenwerking is meer dan goed. We kennen elkaar al zo lang.” Wat gebeurt er met de bloemen en bloembollen na afloop? “We proberen ze zo veel mogelijk te herplanten in de tuinen achter de Sint-Pieterskerk. Zo planten we de tulpen- en narcissenbollen in het bosrijke gedeelte, de azalea’s staan nabij de Lourdesgrot en op andere plekken bloeien tulpen uit Nederland. Maar omdat het hier warmer is dan in Nederland genieten wij in februari al van deze bloemen”, aldus Minosse.
Unieke traditie
‘Bloemen voor de paus’ is een traditie geworden. In Nederland én in Vaticaanstad. Van der Burg: “Het is heel bijzonder dit te mogen doen. Allereerst vanuit mijn katholieke geloof. Om dit voor de paus te mogen doen, bijzonder! Daarnaast is het een unieke opdracht. Ik mag als enige in de wereld leidinggeven aan dit project en aan een groep enthousiaste mensen van kwekers en vrijwilligers, die zich hiervoor inzetten. De vrijdag en zaterdag vóór Pasen zijn we met een heel team, waaronder mijn eigen gezin en andere bloemisten. Het zijn allemaal bevlogen vakmensen met liefde voor bloemen.”
Pasen 2026
Gaan we van dit jubileum iets terugzien op Eerste Paasdag? Van der Burg: “Zeker. Dit jaar is het dus het veertigste jaar. Dat is al bijzonder. Een tipje van de sluier: de kleuren van onze vlag rood, wit en blauw zijn heel bescheiden in het arrangement verwerkt, als bedankje aan de paus dat we al veertig jaar op Eerste Paasdag de bloemversiering mogen verzorgen. Verder wil ik zeggen dat bloemen mensen en landen met elkaar verbinden. Of mensen nou gelovig zijn of niet, bloemen spreken altijd iedereen aan. Hopelijk mogen de bloemen ook bijdragen aan meer vrede in de wereld, want net als muziek spreken bloemen alle talen of zoals de Italianen zelf zeggen: i fiori parlano tutte le lingue.”
Paus Leo XIV
Zou paus Leo XIV benieuwd zijn naar de bloemversieringen met Pasen 2026? Desgevraagd laat hij aan SamenKerk weten: “zijn diepe dankbaarheid uit te spreken voor de vrijgevigheid van de Nederlandse bloemenkwekers en anderen, die al veertig jaar lang bloemen schenken voor de viering van Pasen in het Vaticaan. Dit jarenlange gebaar is niet alleen een teken van de goedheid van de schenkers, maar ook van de schoonheid en vreugde, die hun volle vervulling vinden in de verrijzenis van Christus uit de dood. De Paus vertrouwt erop dat de bloemenpracht van dit jaar wederom geestelijk verheffend zal zijn en de vele gelovigen en pelgrims die op het Sint-Pietersplein aanwezig zijn, zal helpen met nog meer diepgang deel te nemen aan de paasvieringen. De Heilige Vader wenst allen die bij dit prijzenswaardige initiatief betrokken zijn van harte de vreugde en vrede van de Verrezen Heer”, aldus een persoonlijke reactie aan de redactie van SamenKerk.
Onze paus zal Eerste Paasdag vast en zeker genieten van de bloemen bij de hoogmis van Pasen.
