Woord van de bisschop

Met Maria op weg naar de hemel

Op 15 augustus j.l., het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming, was de bisschop in het bedevaartsoord ‘O.L.Vrouw ter Nood’ in Heiloo. Voor een stampvolle kerk hield hij een homilie over onze weg naar de hemel. Op verzoek drukken wij de tekst hieronder af.

Het feest van vandaag draagt een grandioze boodschap in zich. Het vertelt ons veel over Maria, maar ook over onszelf, over de zin van ons leven en over onze waardigheid en bestemming als mens. Ook wij zijn op weg naar de hemel. “Maakt u op aarde geen vaste woon- en verblijfplaats”, drukt Jezus ons op het hart, “uw vaderland is de hemel”. En Hij geeft meteen de kern van een levensprogramma gericht op de hemel erbij, in die bekende woorden: “Gij zult de Heer uw God beminnen met geheel uw hart, geheel uw ziel, geheel uw verstand en al uw krachten, en uw naaste als uzelf”.

Ik moest eraan denken in de commotie van de laatste weken. Op de kwestie zelf ga ik niet in. Dat is ook niet nodig. Er zijn goede afspraken gemaakt. Het vertrouwen is hersteld. Maar in de brede discussie die hieruit voortkwam, is me opgevallen hoe vreemd juist het eerste gebod veel mensen geworden is. Het tweede, daar zijn we als Nederlanders best sterk in. Gemakkelijk openen we hart en beurs als anderen in nood zijn. Het is groot in Gods ogen. Maar de eer aan God, de liefde voor Hem, ‘met je hele hart, ziel en verstand’, daar weten velen niet goed weg meer mee. ‘Het gaat toch om de mens’, moest ik steeds weer horen. Natuurlijk gaat het om de mens, maar juist de mens heeft het nodig om God eer te brengen, om God te beminnen. Daarvan leven we. Daarin ligt de Bron van alle liefde, kracht en vreugde. Ook de tien geboden zijn geformuleerd vanuit de liefde tot God en de naaste. Niet toevallig gaan de eerste drie over God: ‘Ge zult geen andere goden hebben naast Mij, Ge zult mijn Naam eren en mijn Dag heiligen’. Hierin ligt de zwakheid van onze cultuur.

Een recente rechtelijke uitspraak, las ik ergens, heeft de deur weer verder opengezet voor de koopzondag. Als een gemeente wil kan ze vrijwel elke zondag degraderen tot ‘koopzondag’. De Dag des Heren is daarmee volledig uitgeleverd aan commercie en vertier. Sommige protesten benadrukken de negatieve gevolgen voor de mens. Weinigen denken eraan wat het voor God betekent. Hoe zijn Vaderhart hierdoor gekrenkt is. Hij wil dat iedere mens in liefde met Hem verbonden is, alle dagen. Maar één dag heeft Hij bij uitstek bestemd als een dag voor rust, eredienst en gebed. Een dag waarop Hij de mens wil ontmoeten, omarmen, voeden met zijn Woord en Sacrament. Zonder dat droogt de bron van onze levenskracht op. Zonder het eerste gebod verdampt uiteindelijk ook het tweede. Augustinus spreekt na zijn bekering dat prachtige woord: “te laat, o Schoonheid, heb ik U gekend, te laat heb ik U bemind”. Natuurlijk is het nooit te laat. Hij bedoelt: te lang heb ik zonder U geleefd. Te lang wat ik onwetend van de onnoembare liefde waarmee u op mij wacht. Te lang dwaalde ik rond in de duisternis van mijn eigen lusten en ambities, en negeerde U, het fundament van mijn leven.

Zijn ervaring is de ervaring van onze tijd. We leven in een tijd en een wereld waarin het zicht op God en eeuwig leven bij velen verbleekt is. Maar als de hoop op eeuwig leven verdwijnt, verandert alles: je manier van leven, je idealen, zelfs je waarden en normen. Dag Hammerskjöld, voormalig secretaris-generaal van de UNO, drager van de Nobelprijs voor de vrede, zei het ooit zo treffend: “Hoe we tegen de dood aankijken, bepaalt hoe we in het leven staan”. Een cultuur die de waarde van het leven alleen op deze aarde zoekt, kan geen zin geven aan lijden en tegenslag, en niets aanvangen met kruis en offer. Maar als je wel leeft vanuit de hoop op eeuwig leven, dan zie je in alles wat je overkomt ook Gods hand, hoe Hij alles gebruikt om je te laten groeien als mens en je ziel rijp te maken voor de hemel. Zelfs uit de duisternis maakt Hij een weg naar het Licht.

Een cultuur die geen weet heeft van een onsterfelijke ziel kan b.v. ook geen kwaad zien in het doden van ongeboren leven. Maar als je wél gelooft dat elk menselijk leven, ook leven dat niet geboren mocht worden, een onsterfelijke ziel bezit en een engel wordt in Gods koninkrijk, dan begrijp je hoezeer de Schepper van het leven hierdoor gewond wordt. We zijn het aan Hem en aan onszelf verplicht om van de ernst van dit kwaad te getuigen, maar nooit zonder tegelijk te verkondigen dat iedere vrouw die in een noodsituatie hiertoe gekomen is, en daar later de pijn en de spijt van voelt, bij God vergeving en heling mag vinden en haar kind eens zal terugzien in de eeuwigheid. Maar een maatschappij die dit niet meer als kwaad erkent en zelfs tot een recht maakt, begaat een groter kwaad en zal, zoals Moeder Teresa zo vaak zei, onheil over zich afroepen.

De mens van deze tijd mag en moet weer horen: we zijn op weg naar de eeuwigheid. En hoe die eeuwigheid er uit zal zien - Licht, loutering of duisternis - hangt af van hoe je hier geleefd hebt, van je geloof en van je liefde. Nu nog is het tijd van barmhartigheid. Allemaal zijn we zondaars. Allemaal gaan we onze weg met vallen en opstaan. Allemaal leven we van genade. Bij Augustinus waren het het gebed en de tranen van zijn moeder Monica die voor hem de genade van zijn bekering verkreeg. Bij ons allen, en zeker bij hen die ver van God leven zijn het bovenal de smekingen en tranen van hun hemelse moeder Maria die ononderbroken voor hen ten beste spreekt en met haar moederlijke liefde hun hart probeert te raken.

Zo eren we haar vandaag. Als de Vrouw bekleed met de zon, met de verlossingskracht van Christus, die de kop van de slang zal verpletteren. Als Koningin en Moeder. Waar het Woord van God en het Kruis van Christus weinig ingang meer vinden, weet de persoon van Maria mensen vaak nog wel te ontroeren. Langs haar eigen moederlijke weg zal ze hen brengen naar haar Zoon. Toen de heilige Dominicus in 1214 de Albigenzen wilde evangeliseren, lukte het maar niet en hij raakte zeer ontmoedigd. Teleurgesteld trekt hij zicht terug in een grot om te vasten en te bidden. Na drie dagen stort hij uitgeput in. Dan verschijnt Maria hem, kust hem en toont hem een rozenkrans, die toen nog niet bekend was. Ze zei: ‘probeer het eens met mijn psalm’, en leert hem deze nieuwe gebedsvorm. Dat simpele bijbelse gebedssnoer, dat het hele verlossingsmysterie in zich bevat.

Met nieuwe moed gaat Dominicus op weg. Vurig en meeslepend preekt hij over de waarde van de rozenkrans en gebruikt het om de Blijde Boodschap te verkondigen. Nu worden velen wel geraakt en gewonnen voor Christus. Sindsdien is de rozenkrans, naast de heilige Eucharistie, al eeuwen lang het centrale gebed van de katholieke gelovigen. Net als ik zullen velen van u nog wel de herinnering bewaren hoe vroeger in alle katholieke gezinnen elke dag vader, moeder en de kinderen op de knieën gingen voor een stoel om samen de rozenkrans te bidden. Het hield hen vast bij God en bij elkaar. Hieraan is ook nu nog niets ouderwets. Zeker in onze tijd mag de rozenkrans in geen enkel katholiek gezin ontbreken. Moge het feest van vandaag ons en velen inspireren om Maria een grotere plaats te geven in ons leven, door haar te komen tot de volle verlossing in Christus en tot eeuwig leven en geluk met Hem.