Woord van de bisschop

Wie is Jezus?

In dit artikel wil ik proberen een visie te geven op de kerk. Maar om dat te kunnen doen, moet ik beginnen bij Jezus. Zonder Hem is er geen kerk. Zonder Hem is er geen verlos­sing. Zonder Hem is er geen toe­komst. Wie is Hij? Die vraag fascineert mensen al 2000 jaar. De laatste tijd met nieuwe hevig­heid. Op een stukje papyrus uit de vierde eeuw wordt ge­spro­ken over de echt­ge­note van Jezus. Was Hij dan getrouwd? De media doken er bovenop.

Het Vati­caan en ver­schil­lende archeologen zien het als een goedkope verval­sing, maar ook als het echt zou zijn, is het goed verklaar­baar. De verhalen over Jezus en de groei van de jonge Kerk, zette velen in de eerste eeuwen er toe aan over die ‘Jezus bewe­ging’ te gaan schrijven. Som­mi­gen vermeng­den het met hun eigen voor­stel­lingen. Dat gebeurde vanaf de tweede eeuw vooral in het gnosticisme. Dit is een denkstro­ming uit het vóórchris­te­lijk hei­dendom. Het ziet verlos­sing louter als een inner­lijk proces van bewustwor­ding en ver­lich­ting. Een uiter­lijke Ver­los­ser is niet nodig.

Voor de gnosticus is Jezus dan ook alleen een bij­zon­der mens, een verlichte geest, die anderen on­der­richt gaf. Of hij aan het kruis gestorven is of niet, is onbe­lang­rijk. En na­tuur­lijk kon hij best getrouwd zijn. Uit die vermen­ging van chris­ten­dom en gnosis ontston­den b.v. de zgn. evan­ge­lies van Thomas, Maria Magdalena, Judas, en wellicht ook deze nieuwe Papyrus tekst. Ook in onze tijd bestaat deze leer nog steeds in allerlei vormen. Je vindt het terug in het New Age denken, in de Theo­so­fie, de Antropo­so­fie, bij de Rozen­kruisers etc. Steeds gaat het om het verwerven van ‘Kosmisch bewust­zijn’ of ‘Christusbewust­zijn’ door medi­ta­tie, experi­ment of ritueel. Zelf heb ik ooit jarenlang in deze kringen ver­keerd en deze ideeën aange­han­gen.

Het ge­tui­ge­nis van de apos­te­len

Vanaf het begin heeft de jonge kerk zich hiertegen verzet. De apos­te­len en evan­ge­lis­ten geven een totaal ander beeld van Jezus. Ze waren jarenlang met Hem opge­trok­ken, en steeds dieper door­ge­dron­gen in het grandioze mysterie van zijn Persoon. Als Jezus eens aarzelend vraagt wie zij­zelf denken dat Hij is, roept Petrus uit: ‘Gij zijt de Christus, de Zoon van de levende God’. Jezus prijst hem om dit ge­tui­ge­nis, en spreekt ook zelf open­lijk over zijn een­heid met de Vader. Die ‘aan­ma­tiging’ God te zijn zou Hem uit­ein­delijk aan het kruis brengen.

Op een dag wordt een lamme bij Hem gebracht, en Jezus zegt: ‘ Vriend, uw zon­den zijn u ver­ge­ven’. De Fari­zeeërs zijn razend en pro­tes­te­ren: ‘Wie anders kan zon­den ver­ge­ven dan God alleen?’. Ze had­den gelijk. Op het kruis spreekt Hij tot de berouw­volle moor­de­naar dat prach­tige woord: ‘Vandaag nog zul je met Mij zijn in het paradijs’. Dat kan geen mens beloven, geen heilige of goeroe, geen mysticus of profeet. Dat kan alleen God.

Op het einde van z’n leven staat Hij voor de hoge­pries­ter Kajafas. Deze bezweert Hem te zeggen: ‘ Zijt Gij de Zoon van God?’. Jezus ant­woordt: ‘Gij zegt het. Dat ben ik’. Daarop scheurt de hoge­pries­ter zijn kleren en roept uit: ‘Wat hebben we nog voor bewijs nodig. Ge hebt de Godslaste­ring zelf gehoord’. Men veroor­deelt Hem ter dood. Ook nu nog leeft bij velen die­zelfde ergernis.

Dat ‘Zoon van God’ is toch alleen maar een manier van zeggen. NEE, het is de basis van ons hele geloof, het fun­dament van onze verlos­sing, onze toegang tot eeuwig leven en geluk. Door zijn menswor­ding is Hij onze bloeds­broe­der gewor­den, en wij kin­de­ren van God. Door zijn lij­den en dood heeft Hij al ons kwaad op zich geno­men en goed­ge­maakt. Je kunt er een beroep op doen. Door zijn Opstan­ding sleept Hij ons mee in een totaal nieuwe dimensie van bestaan, eeuwig leven met ziel en lichaam in Gods onein­dig universum. Dat is Verlos­sing en ze is alom­vat­tend. Het is zoveel meer dan alleen bewustwor­ding en ver­lich­ting.

Van Jezus naar Kerk

Na de dood en opstan­ding van Jezus ston­den de leer­lin­gen voor de opdracht zijn missie voort te zetten: “Gaat en onder­wijst alle volkeren en doopt hen in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest”. Ze waren zich terdege bewust niet alleen een leer uit te dragen, maar zélf Zijn volk, Zijn Lichaam te zijn, erfge­naam van Zijn helende en ver­ge­vende Kracht. Naar het woord van een kerk­va­der: “Alles wat zicht­baar was aan Jezus toen Hij op aarde rond­ging, is over­ge­gaan op de Kerk”. En ze trokken uit, eerst naar de ste­den in Palestina

en Klein-Azië, later ook naar Europa, India en Noord Afrika. Ze getuig­den met vuur en brachten tal­lozen tot geloof. Tekenen en won­de­ren gaven kracht aan hun woor­den. De vonk sloeg over. Vele mensen beseften dat hun in Jezus de weg gebo­den werd naar red­ding en eeuwig leven. Een weg uit zonde en schuld, een weg naar de hemel. Er vorm­den zich eerste ge­meen­tes. In Antiochië wer­den ze voor het eerst ‘chris­te­nen’ genoemd. Door handopleg­ging en gebed stelde de apos­te­len de eerste bis­schop­pen ( episcopoi), pries­ters (presbyteroi) en diakens (diaconoi) aan. Ze kwamen samen om eucha­ris­tie te vieren, zoals Jezus het hun had voor­ge­daan. In het jaar 50 werd het eerste apostel concilie in Jerusalem gehou­den. Het waren levende ge­meen­schappen met vele gaven en cha­rismata. Som­mi­gen gaven lei­ding. Anderen profe­teer­den. Weer anderen had­den de gave van gene­zing of bemoe­diging. Ze deel­den alles met elkaar en waren bekend door de kracht van de liefde die hen samenbond.

Waar zijn we nu?

In haar grond­struc­tuur is de kerk van vandaag nog steeds dezelfde als in het begin, maar het Lichaam van Christus is gewond door zwak­heid en falen van binnenuit, en ver­vol­ging van buitenaf. Elk jaar wor­den tien­dui­zen­den chris­te­nen we­reld­wijd vermoord om hun geloof, en onder­vin­den miljoenen anderen dage­lijks uit­slui­ting, dis­cri­mi­na­tie of gevangen­schap. Ondanks alles, of mis­schien juist daardoor, ontwikkelt de kerk in het Zuiden een enorme vitali­teit.

Bij ons ziet er helaas anders uit. Tallozen leven zon­der God. Ze zijn vergeten dat ze een Vader hebben in de hemel. Ze zijn vergeten dat ze in Jezus een Vriend en Ver­los­ser hebben die uit de hemel is neer­ge­daald om hen zelfs uit de diepste duisternis van wanhoop, zonde en schuld op te trekken naar het Licht. Dat Maria een Moeder is die hen omgeeft met intense liefde en onophou­de­lijk voor hen ten beste spreekt. Zij brengt ons naar haar Zoon, want alleen in de band met Hem ligt red­ding.

Daarvoor heeft Hij Zijn kerk gesticht, en leeft in haar ver­der door zijn Geest, om mensen een begaan­ba­re weg te bie­den naar verlos­sing en eeuwig leven. “Waar twee of drie bijeen zijn in mijn Naam, daar ben Ik in hun mid­den”. In het Woord van de Schrift spreekt Hij je aan. In de sacra­menten raakt Hij je aan. In de biecht vernieuwt Hij steeds de genade van je doopsel en vergeeft je zon­den, zelfs al “reiken ze van de aarde tot de hemel”. In de eucha­ris­tie, het sacra­ment van de liefde bij uitstek, ben je wer­ke­lijk aanwe­zig in de zaal van het Laatste Avondmaal en op Golgotha. Hij neemt je mee in die bewe­ging van dood naar Opstan­ding, en voedt je in volle wer­ke­lijk­heid met “zijn Lichaam en zijn Bloed, zijn Ziel en zijn Godheid”.

Waar Hij geloof vindt, brengt Hij je ziel tot leven en sterkt in je de hoop, de vreugde en de liefde. En dan stuurt Hij je uit om anderen lief te hebben. Zo zijn we ge­roe­pen om samen kerk te zijn. Wat dat alles prak­tisch betekent voor organi­sa­tie en beleid, daarover zou ik nog veel kunnen zeggen. Maar dat voert nu te ver. Daarvoor vraag ik uw mede­wer­king, en hoop hier een andere keer op terug te komen.