Woord van de bisschop

Verkiezingsretoriek en werkelijkheid

Als ik dit schrijf is het verkie­zings­tijd. Vanaf de vele ‘billboards’ kijken lijsttrekkers met vastbera­den blik en hoop­volle slogans in de toe­komst. Een soort ‘Yes, we can’ in allerlei varianten. Be­grij­pe­lijk, met zorgen en doem­sce­na­rio’s trek je geen kiezers.

Toch denk ik dat mensen ook een ‘onge­mak­ke­lijke waar­heid’ best aankunnen. De wereld staat poli­tiek, econo­misch, en eco­lo­gisch voor ongekende uit­dagingen, die alle partij­pro­gramma’s binnen de kortste keren in de prullenbak kunnen doen belan­den. Wat we nodig hebben is een wer­ke­lijke visie op de toe­komst van ons land en van Europa.

De Euro­cri­sis

Er is een Euro­cri­sis en er zijn bezuini­gingen nodig, daar is ieder­een het wel over eens. De dis­cus­sie gaat vooral over het hoe, wat en door wie. Maar er is zo ont­zet­tend veel meer aan de hand. Het hele econo­mische en monetaire systeem is vrijwel failliet. In alle westerse lan­den zijn de schul­den in de laatste decennia door het plafond geschoten. In Amerika is de staatsschuld alleen al de laatste tien jaar ver­dub­beld. Het heeft dan ook de drukpers aan­ge­zet en duizen­den miljar­den virtueel geld gecreëerd. Totdat de ballon ploft.

Europa spreekt over bezuini­gingen, maar maakt in feite alleen maar meer schul­den. Vele banken zijn met allerlei speculatieve producten tot katalysatoren van de crisis gewor­den. Globalise­ring zon­der regule­ring heeft vooral in zuid Europa hele bedrijfs­tak­ken (textiel e.d.) weggevaagd. De Europese Noord – Zuid dis­cus­sie is vooral schijn. Met of zon­der Euro, Noord en Zuid zijn on­her­roe­pe­lijk met elkaar verweven door handel, export, banken, en inmiddels door hon­der­den miljar­den aan waar­bor­gen. Het is als met een schip, dat van achter ( het Zuiden) lek is en zinkt, terwijl de boeg ( het Noor­den) nog ruim boven water staat.

Het gaat goed met ons, denkt men, vooral in Duits­land. Nog even. Het is tijd voor visionaire beslis­singen. Ofwel we maken een sprong naar een poli­tieke unie en euro-obligaties, die niet gaat zon­der referenda, ofwel - als daar geen draag­vlak voor blijkt te zijn - terug naar een dubbel munt­sys­teem: De euro als betaal­mid­del, naast de eigen valuta die daartegen­over, eventueel alleen digi­taal, kunnen variëren. Of elk ander serieus plan dat men nog kan bedenken.

Maar welk scenario het ook wordt, het is een ‘onge­mak­ke­lijke waar­heid’. De gevolgen zullen ook voor ons altijd dra­ma­tisch zijn. De poli­tiek staat nu voor de opdracht om Neder­land hierop een visie aan te bie­den die eer­lijk is en ver­der gaat dan slogans.

Het Midden Oosten

Een andere ‘onge­mak­ke­lijke waar­heid’ is de situatie in het Midden-Oosten. De bur­ger­oor­log in Syrië heeft zich uit­ge­breid naar Libanon en wordt gruwe­lijker. Amerika maakt zich terecht zorgen over ‘rondzwervende’ che­mische wapens en dreigt met ingrijpen. Het steunt de Soenni­tische opstan­de­lin­gen. Iran, maar ook Rusland en China, hebben de kant gekozen van het Sjii­tische regiem. Russische oorlogs­schepen hebben hun basis in Syrië. Een Ameri­kaanse vloot, groter dan bij de invasie in Irak, ligt in de Perzische golf. Egyp­tische tanks staan bij de grens van Israël. Iran werkt aan kern­wa­pens, en spreekt dreigende taal naar Israël.

Hier speelt een reli­gi­euze motivatie, waar weinigen in het Westen zich van bewust zijn. De lei­ders in Iran behoren tot een radicaal Sjii­tische stro­ming, die de komst verwacht van de twaalfde Imam, de Imam Mahdi, de Sjiïtische Messias. Premier Ahmadinejad spreekt er open­lijk over, en Ayatollah Khamenei zei nog onlangs: “We moeten ons voor­be­rei­den op het einde der tij­den”. De komst van de Imam Mahdi, zo gelooft men, zal plaats­vin­den als de wereld in chaos is, en de Islam haar ultieme strijd met Israël voert. Hij zal de Islami­tische wereldheer­schap­pij ves­tigen. Boven alles bepaalt dit het beleid van Iran.

Israël wil niet lan­ger lijd­zaam toezien en dreigt met ingrijpen. De media daar wor­den al weken lang door maar één thema beheerst: de aan­staande oorlog met Iran. Aan de bevol­king wor­den gasmaskers verstrekt. De oorlogs­re­to­riek van premier Netanjahu is nu mis­schien nog enigszins bluf om Amerika tot actie te dwingen, maar dat een oorlog vrijwel onvermij­de­lijk is, daar zijn alle experts het wel over eens. Als het zover is zal niet alleen het Midden Oosten in brand raken, het zal ook ons diep raken. De Israëlische media con­sta­te­ren dan ook met verba­zing dat het in Europa zo stil blijft. Neder­landse politici kunnen concreet weinig doen, maar wel de kiezers correct voorlichten en zeggen hoe men hierop denkt te rea­geren.

Het abortusdebat

Nog een laatste opmer­king over iets heel anders. In de verkie­zingsstrijd is ineens ook het abortusdebat weer opgelaaid. De uit­spraak van de SGP over ver­krach­ting was niet juist en niet ver­stan­dig, maar dat deze partij de reali­teit van 40 duizend abortussen per jaar in Neder­land, en meer dan 40 miljoen we­reld­wijd, thematiseert, is vol­ko­men terecht. Ook dit is een ‘onge­mak­ke­lijke waar­heid’ , die de poli­tiek het liefst negeert.

Je kunt de emoties die dit thema oproept alleen maar begrijpen vanuit de mens­vi­sie die men han­teert. Dat iemand die geen geloof heeft, in een nood­si­tua­tie abortus als oplos­sing ziet, kan ik begrijpen. Dan is de ongeboren vrucht niet meer dan een klompje cellen. Dan wordt iedere aanval op deze praktijk gezien als een aanval op de rechten en op het wel­zijn van de vrouw.

Maar als je vanuit geloof hier­naar kijkt, ligt alles anders. Het Chris­ten­dom, maar ook de andere grote gods­diensten, geloven dat de mens een ziel heeft, die door God bij de conceptie wordt geschapen, en uniek is en onster­fe­lijk. Vanaf dat moment is er een nieuwe mens. En ook al wordt de vrucht in het vroegste stadium verwij­derd, de ziel leeft ver­der bij God. “Het ongeboren leven dient vanaf de conceptie als persoon te wor­den behandeld”, leert dan ook de katho­lieke kerk.

Vanuit chris­te­lijke mens­vi­sie is abortus daarom altijd een groot kwaad, ook al kan de per­soon­lijke schuld min­der zijn als gevolg van omstan­dig­he­den, onwetend­heid, paniek, etc., en is ook hier altijd ruimte voor ver­ge­ving. In de katho­lieke kerk heeft iedere pries­ter een speciale vol­macht om hier­van in Christus naam vrij te spreken. Moeder Teresa bekommerde zich liefde­vol om ongewenst zwan­gere vrouwen, alsook om vrouwen die een abortus had­den onder­gaan en daar later de pijn van voel­den, maar noemde de we­reld­wijde abortus­prak­tijk tege­lijk wel “de grootste bedrei­ging voor de wereld­vre­de”.

Het zijn maar een paar van de grote thema’s van onze tijd. Er zijn er nog zoveel meer: het klimaat, de kloof tussen arm en rijk, hon­ger in de wereld, of ook de diep­gaande gees­te­lij­ke ont­wik­ke­lingen die gaande zijn. Neder­land is geen eiland. Alles wat in de wereld gebeurt, spiegelt zich direct in ons kleine landje, en verdient een plaats in het maat­schap­pe­lijk debat. Tot nu toe laat de poli­tiek vooral de indruk na dat ze op de wer­ke­lijke problemen van deze tijd geen ant­woord heeft. Waar­schijn­lijk is dat ook zo. Wie heeft het overigens wel?

Gelukkig hebben we als chris­te­nen vooral een andere bron van hoop. Gods Geest gaat over deze aarde, en is bezig kerk en wereld te zuiveren. Hij heeft wél een plan van red­ding. Hij werkt met ziekte en ge­zond­heid, met voorspoed en tegen­slag, met oorlog en vrede, en zal uit­ein­delijk, schrijft Paulus, “alles ten goede keren, voor wie Hem liefheeft”.