Indiaas in cultuur | Oosters in liturgie | Katholiek in geloof

Zondag 3 mei - Zondag voor de Oosterse Kerken

De Syro-Mala­baarse Kerk in Neder­land

Zondag 3 mei is in Neder­land de vijfde zon­dag van Pasen en tevens de Zondag voor de Oosterse Kerken. Elk jaar bid­den alle pa­ro­chies in Neder­land met en voor de Oosterse Kerken.

Zo wordt de band met de Oriëntaalse en de Oosters-Ortho­doxe kerken gevoed en de verschei­den­heid binnen de Katho­lieke Kerk gevierd door aan­dacht te geven aan de met Rome geünieerde Kerken. Kerk­ge­meen­schappen die ook in Neder­land aanwe­zig zijn. Daar is weinig over bekend. Want wees eer­lijk: zegt de Syro-Mala­baarse Kerk u iets?

Deze Zondag voor de Oosterse Kerken vormt de vraag van de apostel Thomas: “Hoe kunnen wij de weg weten?” (Joh. 14,5) een ind­ringende uit­no­di­ging om zoekend te geloven. Dit jaar volgen we daarin de Thomaschris­te­nen. De Syro-Mala­baarse Kerk, de Indiase Kerk die gesticht is door deze leer­ling van Jezus, is een Oosterse Katho­lieke Kerk in volle ge­meen­schap met Rome. In ons bisdom is George Paimpillil (58) niet alleen deken van de Zaanstreek en Waterland en pastoor in ‘Hollandse’ pa­ro­chies, maar hij is ook Syro-Mala­baars pries­ter. Zijn levens­ver­haal begint niet in Europa, maar langs oude zee­rou­tes tussen Rome en India en ein­digt in een Neder­landse pa­ro­chie. SamenKerk sprak met hem.

De Syro-Mala­baarse Kerk ver­wijst naar de apostel Thomas als haar stichter. Is dat ge­schie­de­nis of legende?

George Paimpillil: “Voor ons is het een levende her­in­ne­ring, gedragen door traditie, maar ook his­to­risch plausibel. Volgens onze overleve­ring arri­veerde de apostel Thomas in het jaar 52 na Christus aan de Malabarkust, in de oude haven die Muziris heette, het hui­dige Kodungallur in Kerala (Zuidwest Indië aan de Arabische Zee). Wat veel mensen niet weten, is dat er in de eerste eeuw al intensieve handels­con­tacten beston­den tussen het Romeinse Rijk en Zuid‑India. Romeinse schepen voeren via de Rode Zee naar de Arabische Zee en in Kerala zijn tal­loze Romeinse munten, amforen en andere handelsvoorwerpen gevon­den. Muziris was in die tijd een kosmopoli­tische haven­stad van groot belang. Dus als men vraagt: ‘Kon een apostel India bereiken?’ dan is het ant­woord: ‘Absoluut!’. De zeewegen lagen open. Bovendien waren er al joodse ge­meen­schappen in Kerala. Dat bood een na­tuur­lijk begin­punt voor de ver­kon­di­ging van het evan­ge­lie. Net zoals dat in Griekenland geschiedde met Sint Paulus. Het chris­ten­dom kwam in India niet met de koloniale macht, maar vele eeuwen eer­der via handels­rou­tes en door de missio­naire ont­moe­ting, die de apostel Thomas zocht.”

Thomas (of Didymus, Grieks voor tweeling) wordt vaak ‘Thomas de Ongelo­vi­ge’ genoemd. Wie was hij? Een twijfe­laar of een visionair? Hij stelde ook vragen aan Jezus. Goede vragen?

“Die bij­naam van Thomas is eigen­lijk onte­recht. Wij spreken niet zó over hem maar gewoon over Thomas. Want zijn belij­denis ‘mijn Heer en mijn God’ (Joh. 20,28) op zijn zoge­naamde ongeloof is een van de krach­tigste geloofsuit­spra­ken uit het Nieuwe Testa­ment. Een echt paas­ver­haal overigens. Thomas durfde te twijfelen, maar zijn twijfel leidde tot een diepere ont­moe­ting. Thomas stelde inder­daad vragen aan Jezus. Hele terechte vragen. Vragen die iedere gelo­vi­ge heeft, niet? En dat is weer heel actueel. Veel jon­ge­ren twijfelen vandaag. Maar twijfel kan een doorgang zijn naar volwassen geloof. En vergeet niet, dezelfde Thomas zei ook: “Laten wij met Hem gaan om met Hem te sterven.” (Joh. 11,16). Hij was niet alleen kri­tisch maar ook moe­dig, twijfelend én gelovig. Uit­ein­de­lijk stierf hij als marte­laar in Mylapore, rond het jaar 72.”

Je hoort wel eens over de ‘zevenen-een-halve-kerken’ van Sint Thomas. Wat betekenen zij?

Paimpillil: “Wij noemen ze de Ezharapallikal. Volgens de traditie stichtte Thomas zeven-en-een-halve kerken in Kodungallur, Palayur, Kottakkavu (North Paravur), Kokkamangalam, Niranam, Nilackal, Kollam en Thiruvitham­co­de, de ‘halve’ kerk. Opmer­ke­lijk genoeg bestaat op meer­dere van deze plaatsen tot op de dag van vandaag een onon­der­bro­ken chris­te­lijke aanwe­zig­heid, die teruggaat tot de apos­to­lische tijd. Die ‘halve kerk’ wordt ver­schil­lend verklaard. Som­mi­gen ver­wij­zen naar het Tamil-woord arayan (= koning), anderen verstaan het let­ter­lijk als half. Maar be­lang­rijker is dit: deze zeven-en-een-halve kerken vormen als het ware een gees­te­lij­ke land­kaart. Zij laten zien dat het chris­ten­dom in India vijf­tien eeuwen ouder is dan de Portugese missie, die dateert van kort na de ontdek­king van de zee­rou­te naar Azië door Vasco da Gama in 1498.”

Hoe zou je de Syro-Mala­baarse Kerk samen­vat­ten?

“Onze iden­ti­teit in één zin? Indiaas in cultuur, oosters in litur­gie, katho­liek in geloof. Wij zijn Indiaas in cultuur. Met onze taal, sociale struc­tu­ren en gebruiken zijn we volle­dig gewor­teld in de Indiase samen­le­ving. Wij zijn oosters in litur­gie. Onze eucha­ris­tie volgt de Oost-Syrische traditie (verbon­den met de oude Kerk van het Oosten). Ons be­lang­rijk­ste eucha­ris­tisch gebed is de ‘Anaphora van Addai en Mari’ uit de derde eeuw, een van de oudste gebe­den van het chris­ten­dom. En wij zijn katho­liek in geloof. Wij staan volle­dig in ge­meen­schap met Rome. We geloven het zelfde in die Kerk als hier in de katho­lieke pa­ro­chies van de Zaanstreek.” - zegt Paimpillil met zijn ken­mer­kende glim­lach - “Als Kerk zijn we een zogeheten ‘sui iuris Kerk’ met een eigen synode en eigen hiërarchie (zie kader - red.). In dit ver­band betekent katholici­teit geen uniformi­teit, maar een­heid in geloof en verschei­den­heid in uitdruk­king.”

Litur­gie is na­tuur­lijk het eerste wat in het oog springt. Het ziet er allemaal kleur­rijker uit. Wat is anders, bij­zon­der aan de litur­gie van de Syro-Mala­baarse Kerk (in vergelij­king met onze ritus)?

“Ik durf wel te zeggen dat de litur­gie van de Syro- Mala­baarse Kerk iets speciaals ademt. Onze vie­ring van de eucha­ris­tie ademt mysterie. Niet alles wordt uit­ge­legd, veel wordt beleefd. Neem nu dat eucha­ris­tisch gebed van Addai en Mari. Daar bid­den wij: ‘Waar­dig om door iedere mond geprezen te wor­den, en om door iedere tong gedankt te wor­den, en om door alle schepselen aan­beden en verheven te wor­den, is de aanbid­de­lijke en glorierijke Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest’. Wat mij diep raakt, is dat heel de schep­ping wordt opgeno­men in de lofzang. Onze litur­gie kijkt niet alleen naar het kruis, maar sterker naar de ver­rij­ze­nis en de vol­tooi­ing van de wereld. Licht (kaarsen), wierook, pro­ces­sies, het spreekt heel dui­de­lijk tot de zintuigen. Het geloof wordt niet alleen gedacht maar vooral ervaren. Als gelo­vi­ge, als kerk­gan­ger word je in het mysterie mee­ge­no­men. Ik moet wel zeggen dat er ook bij ons dis­cus­sies zijn over de litur­gie, bij­voor­beeld over de rich­ting van de pries­ter tij­dens de eucha­ris­tie­vie­ring. Sinds 2022 staan we tij­dens het eucha­ris­tisch gebed gericht naar het altaar (net als de gelo­vi­gen). Tuur­lijk heb je ook bij ons menings­ver­schil­len en andere visies. Net zoals hier. Maar zulke dis­cus­sies raken vaak aan diepere vragen over iden­ti­teit. Mijn over­tui­ging is een­vou­dig: We moeten daarbij beseffen dat de acties, die bedoeld zijn om een­heid te brengen, nooit zelf een bron van ver­deeld­heid mogen wor­den. De Heilige Geest brengt een­heid, geen ver­deeld­heid. Onze Kerk heeft twee­dui­zend jaar standge­hou­den ondanks koloni­sa­tie, handels­rou­tes en migratie. Daarom moeten wij ook vandaag leren dat communio, ge­meen­schap be­lang­rijker is dan per­soon­lijke voor­keur, en dat inner­lijke een­heid nooit mag wor­den opgeofferd omwille van een louter uiter­lijke een­heid.”

In andere bis­dom­men in Neder­land zijn vele pries­ters uit India werk­zaam. Zo’n hon­derd jaar gele­den trokken hon­der­den mis­sio­na­rissen naar verre oor­den, zoals India. En u bent al enkele jaren actief in ons bisdom.

“Ja, ge­schie­de­nis. Maar het is opmer­ke­lijk. Twee­dui­zend jaar gele­den kwam het chris­ten­dom via inter­na­tio­nale routes naar India. Vandaag komen Indiase pries­ters via nieuwe routes naar Europa. Wij be­ge­lei­den Syro- Mala­baarse ge meen­schappen in ste­den als Am­ster­dam, Hilversum, Eindhoven, Utrecht en Rotter­dam, terwijl wij tege­lijk in Latijnse pa­ro­chies mogen dienen. De grote uit­daging is: hoe behoud je je oosterse iden­ti­teit in een westerse samen­le­ving? Maar ik zie hoop, vooral bij jon­ge­ren die op zoek zijn naar diepgang en authentici­teit. Kern van het ant­woord is catechese. Ik bedoel dan wel een catechese, die jon­ge­ren wer­ke­lijk raakt. Daarvoor hebben we nodig een hoofd (om te begrijpen wat we geloven en waarom), een hart (om het geloof litur­gisch en spi­ri­tu­eel te beleven) en han­den (om het geloof concreet te maken in caritas en zorg voor elkaar). Geloof moet wor­den door­dacht, beleefd én gedaan. Zonder echte inculturi­sa­tie in hun leef­we­reld verliezen we hen. En wat ik hier zeg geldt, zeg maar, voor alle jon­ge­ren, die van de Latijnse pa­ro­chies als de Syro-Mala­baarse ge­meen­schappen.”

Wat wilt u tot slot in één zin zeggen over deze Kerk?

George Paimpillil: “De Syro-Mala­baarse Kerk laat zien dat de Wereld­kerk wer­ke­lijk katho­liek, we­reld­wijd, is wanneer zij pluriform is. Traditie leeft wanneer zij incultureert. En een­heid wordt verdiept wanneer diver­si­teit wordt erkend. En uit­ein­delijk blijft het hart van alles dezelfde belij­denis van Thomas, die voor ieder­een, hier in Neder­land als in India, ons verbindt: Mijn Heer en mijn God.”

Feast of Faith

Wilt u nader kennis­ma­ken met deze geloofs­ge­meen­schap en litur­gie? Op zater­dag 2 mei om 14.00 uur gaat bis­schop Stephan Chirappanath voor in een Syro-Malabarse eucha­ris­tie­vie­ring in de St.-Vitus­kerk (Hilversum). Na de vie­ring pro­ces­sie (pastorietuin) en de tra­di­tio­nele Indiase dans Margamkali (komst van de apostel Thomas naar India ver­beeldt).

Ieder­een is van harte welkom; aanmel­den is wel gewenst.

Info en aanmel­den

• contact@syromalabar­mission.nl
• www.syromalabar­mission.nl