Woord van de bisschop

Wat betekent het om christen te zijn?

Met enige opluch­ting gaan we de vakantie in. Het Griekse drama is nog even afgewend. Met nieuwe miljar­den is wat tijd gekocht. Maar het onder­lig­gende globale econo­mische probleem is onveran­derd. Het monetaire systeem in Europa en Amerika is volle­dig uit balans. De schul­den­berg onbeheers­baar, en geld een welhaast virtuele wer­ke­lijk­heid. Zolang het nog duurt. Ik vrees dat de ballon vroe­ger of later ploft.

Toch is het niet mijn intentie om hier een econo­misch probleem te bespreken, maar een spi­ri­tu­eel. Als het fout gaat, wat ik voor niemand hoop, kun je dat dan gees­te­lijk han­te­ren? Kun je het aan als je geld plot­se­ling weg is of min­der waard? Als je werk of pensioen ineens in de lucht hangen? Raak je in paniek en ga je rare dingen doen, of kun je met Job zeggen: “De Heer heeft gegeven, de Heer heeft geno­men. Geprezen zij de Naam van de Heer”?. Maar niet alleen finan­cieel, op allerlei wijzen kan je leven door elkaar geschud wor­den. Tegen­slag kan je over­val­len, een geliefde mens kan sterven, relaties kunnen stuklopen, je ge­zond­heid kan breken. We hebben het allemaal al wel eens mee­ge­maakt. Wat doe je dan?

Een oud gezegde luidt: ‘Als een mens hori­zon­taal komt te liggen, gaat hij ver­ti­caal denken’. Vaak is dat zo. De diepere vragen van het leven komen dan ineens heel dicht bij. Maar niet altijd. Som­mi­ge mensen komen door lij­den en tegen­slag dichter bij God. Anderen raken juist ver­der van Hem weg, of verliezen hun geloof helemaal. Ik bracht eens een bezoek aan een ge­van­ge­nis, en werd langs de cellen gevoerd om de ge­van­ge­nen uit te nodigen voor een gebeds­dienst. De reacties waren enorm ver­schil­lend. Eén man kon ik niet overtuigen. Hij mom­pelde: “Ik heb teveel gezien”, en sloot de deur. Een paar cellen ver­der een heel ander tafereel. Daar had­den twee ge­van­ge­nen een altaartje in hun cel gemaakt. Elke dag baden ze tot God en von­den bij Hem hun kracht. Hoe je omgaat met lij­den, schuld en falen in je leven, dát bepaalt wie je wer­ke­lijk bent als christen.

Je bent geen christen omdat je beter bent dan anderen. De eerste chris­te­nen wer­den vooral gere­kru­teerd uit zon­daars, tolle­naars en publieke vrouwen. Juist zij beseften veel meer dan anderen, dat ze verlos­sing en ver­ge­ving nodig had­den, en dat die hen in Jezus werd aan­ge­bo­den. Je bent geen christen omdat je leven zo anders verloopt dan bij andere mensen. We delen in alle lot­ge­vallen van de mens­heid. Nee, je bent christen omdat je hoop ergens anders ligt, omdat je luistert naar een andere stem. Jezus gebruikt daarvoor een prach­tig beeld. “Mijn schapen luis­te­ren naar Mijn Stem”, zegt Hij, “en ze volgen Mij”. In het Midden Oosten zag ik ooit hoe twee kud­den schapen samen kwamen op één weg, en zich volle­dig door elkaar meng­den. Ik dacht, hoe krijgen die her­ders hun schapen ooit weer uit elkaar? Maar toen schei­den hun wegen zich weer. Ze riepen hun schapen, en feilloos splitsten zich de kud­den. De schapen herken­den de stem van hun her­der. Zo is het ook bij ons.

De stem van de Heer klinkt in je hart en in je geweten. Als je eer­lijk luistert kun je Hem horen. Hij spreekt ook tot ons in de heilige Schrift. Het zijn Zijn eigen woor­den. Hij heeft de schrijvers geïn­spi­reerd. Hij handelt ook op unieke wijze in de sacra­menten van de Kerk.

Dit is voor veel mensen in onze tijd moei­lijker te aan­vaar­den. Het beeld van de kerk is ver­duis­terd door eigen falen. Sacra­menten lijken zo gewoon en onbe­te­ke­nend. Mis­schien kan een oud Bijbel­ver­haal helpen. Naäman, de legeroverste van de koning van Aram, lijdt aan een huidziekte en kan geen gene­zing vin­den. Een dienstmeisje uit Israël ver­telt hem over een profeet in haar land, die hem mis­schien kan helpen. Naäman aanvaard de lange reis.

In Israël aange­ko­men meldt hij zich bij de koning. Deze stuurt hem naar de profeet Elisa. Dan wacht hem een onaangename verras­sing. Elisa ont­vangt hem niet eens, maar laat hem alleen zeggen: “Ga u zeven maal wassen in de Jordaan”. Naäman is diep teleur­ge­steld. Hij had iets spectaculairs verwacht, en wil kwaad weer te­rug­ke­ren naar zijn land. Zijn knechten weten hem echter te bewegen om het toch maar te doen. Hij dompelt zich zeven maal onder in de Jordaan en is genezen.

In het verhaal zit al een ver­wij­zing naar de 7 sacra­menten. In deze weinig spectaculaire rituelen ligt kracht, verlos­sing en ver­ge­ving. Als je het kunt geloven, en als je het kunt ont­van­gen. Gewoon onver­diend genade en zegen uit Gods hand ont­van­gen lijkt een­vou­dig, maar is voor ons westerlingen vaak juist het moei­lijkst. We willen het allemaal zelf doen en regelen. Het vraagt de hou­ding van een kind. Jezus komt er keer op keer op terug. “Zalig de armen van geest”, zegt Hij ook, “want aan hen behoort het Rijk der hemelen”. Eigen­lijk staat er in het Grieks: “Zalig de bede­laars van geest”. Zalig degenen die gees­te­lijk gezien, de hand op kunnen hou­den. Als je zo kunt leven en geloven ont­vang je alles wat je nodig hebt om stap voor stap los te komen van het kwaad in je leven en een mens te wor­den naar Gods hart. Dat is de diepste bete­ke­nis van christen zijn: door je geloof en door je leven groeien en rijpen om het god­de­lijk licht te kunnen opnemen, en uit­ein­delijk eeuwig leven en geluk te erven. Geloof is eigen­lijk heel een­vou­dig, en de belofte is grandioos. Moge dat ons hoop en vreugde geven in deze moei­lijke tij­den. Ik wens u een ontspannende en gezegende vakantie­tijd toe.