Woord van de bisschop

Solidariteit, spiritualiteit en levensstijl

Toen in de jaren vijf­tig de Bis­schop­pe­lijke Vas­ten­ac­tie werd opgericht, schreven de bis­schop­pen: “De zorgen voor eigen huis mogen ons niet afhou­den van het daad­wer­ke­lijk meeleven met de veel grotere noden van anderen”. Deze oproep heeft aan actuali­teit niets verloren. We beleven dage­lijks hoe onze aarde kreunt onder natuur­rampen, vele volkeren onder strijd en geweld, ontel­ba­re mensen onder armoede en hon­ger. Het stelt de mens­heid voor een ongekende uit­daging. Dringen­der dan ooit is hulp en soli­da­ri­teit gevraagd. Maar ook een nieuw en dieper besef van een­heid van alle mensen. Ik ben ervan overtuigd dat van­zelf­spre­kende soli­da­ri­teit en radicale ver­an­de­ring van levens­stijl alleen moge­lijk zijn, als we elkaar wer­ke­lijk kunnen zien als kin­de­ren van één Vader, als broe­ders en zusters die een­zelfde toe­komst delen. Er is geen tijd meer voor halve maat­regelen en traag­heid door botsende belangen. Daarom is voor mij soli­da­ri­teit ook altijd gekop­peld aan spiri­tua­li­teit, aan verantwoor­ding voor God.

Juist de Veer­tig­da­gen­tijd roept op tot die herbe­zin­ning. Aller­eerst in­di­vi­dueel. Herbe­zin­ning op onze eigen levens­stijl. Het evan­ge­lie houdt ons een levens­stijl voor die zich­zelf matigt, die niet méér neemt dan gerecht­vaar­digd is. Gerecht­vaar­digd tegen­over hen, die mét ons deze aarde bewonen en tegen­over hen die ná ons komen. Een levens­stijl die in het aardse, het mate­rië­le geen dóel in zich­zelf ziet, maar alleen een middel om mens­waar­dig te kunnen leven en onze gees­te­lij­ke, eeuwige bestem­ming als mens te kunnen bereiken. Een levens­stijl die gewor­teld is in eerbied voor God en voor Zijn schep­ping. Maar we weten het, onze westerse levens­stijl, die vol is van verspilling en over­daad, is nu we­reld­wijd maatstaf gewor­den. We lijken in een cultuurtrein te zitten, die niet meer kan stoppen bij grenzen waar de eerbied voor de natuur, voor het leven, voor de waar­dig­heid van de mens en de hei­lig­heid van God, dat wel zou­den vereisen. De mens is tot z’n eigen grootste bedrei­ging gewor­den. De vas­ten­ac­tie wil geld inzamelen, maar ook prikkelen om anders te leven. De maatstaf daarvoor vin­den we in het evan­ge­lie en in ons eigen hart.

De hui­dige sociale en monetaire crisis stelt ons dan ook niet alleen voor econo­mische vragen, maar bovenal voor spi­ri­tu­ele. Hoe willen we leven? Zijn we in staat een­vou­diger te leven? Zijn we bereid meer te delen met anderen? Kunnen we ook leven met bestaansonzeker­heid?

Voor vroe­gere gene­ra­ties en voor ontel­ba­re mensen nu nog in de ont­wik­ke­lings­lan­den, reikt de zeker­heid vaak niet ver­der dan de avond. Het bijbelse woord: “Maakt u geen zorgen voor de dag van morgen, elke dag heeft genoeg aan zich­zelf”, is voor hen dage­lijkse reali­teit. Ik heb het op in­druk­wek­kende wijze mogen ervaren in de sloppenwijken van Naïrobi. Nu aardse zeker­he­den ook ons uit de han­den vallen, en we niet meer weten of ons pensioen, werk of inkomen er morgen nog zullen zijn, wordt ook onze levensin­stel­ling beproefd. Kunnen we die inner­lijke kracht en dat basisver­trouwen in God en in het leven opbrengen? Christus waar­schuwde al voor het bouwen op aardse zeker­he­den in de parabel van de man die grote rijkdommen ver­gaard had, en vergenoegd overwoog dat dit hem in staat stelde vele jaren in onbekommerde luxe te leven. Maar dan moet hij het woord van de Heer horen: “dwaas, nog deze nacht zal men het leven van je opeisen, en voor wie zijn dan al die rijkdommen die je ver­gaard hebt?” Na­tuur­lijk mogen we plannen te maken voor de toe­komst. Maar er is een verschil tussen plánnen maken, en zórgen maken. De crisis heeft ook de dimensie van een leer­pro­ces. Het draagt ook de kans in zich dat de mens­heid zich weer meer bezint op de wer­ke­lijke waar­den van het leven.

En daar­mee ben ik weer terug bij de Veer­tig­da­gen­tijd. Het is de voor­be­rei­ding op Pasen, het feest van de Opstan­ding. Jezus was dood en leeft weer. Hij heeft een sprong gemaakt in een volstrekt nieuwe dimensie van leven. Wij zullen Hem daarin volgen. De hele schep­ping zal Hem daarin volgen. Maar zijn weg ging door het Kruis heen. Ook voor ons is er maar één weg naar het beloofde land, en die gaat door de woes­tijn. De woes­tijn kan vele vormen aan­ne­men, in de wereld en in ons eigen leven. Het kent dor­heid, worsteling en pijn, maar ook oases en schoon­heid. We zien het in ons­zelf en om ons heen. De hui­dige problemen zijn er maar één voor­beeld van. Maar alles wordt licht en vreug­de­vol door het per­spec­tief dat eens de horizon zal open­bre­ken en we onze eindbestem­ming zullen bereiken. In Gods plan gaat niets verloren. Eens zal Hij alles nieuw maken. Uit alles wat mensen van alle tij­den hebben gedaan, gebe­den, gele­den en gestre­den ter wille van ge­rech­tig­heid, waar­heid en liefde, zal Hij op won­der­lijke wijze bouw­ste­nen maken van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, het Ko­nink­rijk God. Dan zal Hij alle tranen van de ogen wissen, zegt de Schrift, want al het oude is dan voorbij. Alleen door dit per­spec­tief is lij­den en neergang te dragen, verdwijnt de krampach­tig­heid uit het leven en is er hoop door alle hopeloos­heid heen.