Woord van de bisschop

Geloof als gave van God

Het thema van dit nummer van Samen kerk is geloof. Wat is geloof? Hoe komt het dat de ene mens gelooft en de andere niet? Wat geloven we als chris­te­nen nu eigen­lijk?

Geloof is een gave van God, zegt de theo­lo­gie. Je kunt het niet alleen met overtuigende argu­menten opwekken. Ver­kon­di­ging kan de grond rijp maken. Gebed kan de genade aantrekken, maar uit­ein­delijk is het het Licht van de heilige Geest dat een mensenhart moet raken. Ik heb het zelf in m’n leven ook zo ervaren. Er was een tijd dat ik niet geloofde, maar wel intensief zocht en nadacht. En toen ineens, door veel lezen en een aantal erva­ringen, was het er plot­se­ling. Van het ene op het andere moment kon ik alles weer geloven: het bestaan van een per­soon­lijke God en Vader, de menswor­ding van Christus, Kerk en sacra­menten, het was er allemaal als een blij makende zeker­heid.

Een soortge­lijke erva­ring hoorde ik kort­ge­le­den in een TV pro­gram­ma. Een man die in de ge­van­ge­nis zat kreeg een Bijbel van een gees­te­lijk ver­zor­ger. Hij slaat hem wat lusteloos open. Zijn oog valt op een tekst uit de profeet Daniël, die beschrijft hoe hij in een nachte­lijk visioen met de wolken des hemels iemand aan zag komen die op een mens geleek. “ Toen werd Hem heer­schap­pij gegeven, luister en ko­nin­klij­ke macht. Alle volken, stammen en talen brachten Hem hun hulde. Zijn heer­schap­pij is een eeuwige heer­schap­pij die nooit vergaat. Zijn ko­nin­klij­ke macht gaat nooit te gronde”. De gevangene ver­telde dat er ineens iets in hem openbrak. Het geloof in God en Christus stroomde als het ware met kracht naar binnen. Hij viel op de knieën en begon te bid­den, voor de eerste keer in z,n leven.

Bij elk mens die eer­lijk zoekt en probeert het goede te doen, komt de Heer op Zijn tijd en Zijn manier. Bij de een in de vroege jeugd. Bij de ander op z,n sterf­bed. Het mooiste voor­beeld blijft voor mij altijd wel de goede moor­de­naar aan het kruis. Na een mislukt leven vol kwaad en zonde, wordt hij in z’n laatste moment geraakt door de man aan het kruis naast hem. Door een straal van genade ziet hij in Hem ineens het gelaat van God, de mens­ge­wor­den liefde. Eén zin van geloof en oprecht berouw is genoeg: “Heer, denk aan mij wanneer Gij in uw ko­nink­rijk zijt geko­men”. En hij mag horen: “Vandaag nog zul je met Mij zijn in het paradijs”. Het enige dat nodig is voor de gave van het geloof, is een eer­lijk en open hart, de bereid­heid je eigen zwak­heid en zonde te zien en te erkennen, en het besef dat je jezelf niet kunt bevrij­den uit de gebroken­heid van het bestaan.

Veel mensen zoeken in onze tijd hun spi­ri­tu­ele hon­ger te stillen langs andere wegen. Ze zijn op zoek naar ver­lich­ting, naar heling, naar troost via therapieën, medi­ta­ties en technieken. Maar wat daar ook voor goeds in kan zitten, het mist de glans van de Blijde Bood­schap.

In veel oosterse reli­gi­euze en westerse esote­rische tradities is spiri­tua­li­teit vooral een proces van ver­lich­ting, van inner­lijke bewustwor­ding, van het ver­krij­gen van een hogere staat van bewust­zijn, het zgn. kos­misch bewust­zijn. Door deze inner­lijke ver­lich­ting hoopt men los te komen van het lij­den in het leven en gelukzalig­heid te vin­den. Zelf ben ik jarenlang deze weg gegaan. Een Ver­los­ser is hierbij niet echt nodig. Het is een weg die ieder­een uit­ein­delijk alleen moet gaan. Hooguit is er plaats voor een leraar of goeroe, die je de weg wijst.

Chris­te­lijke spiri­tua­li­teit is iets heel anders dan zo’n in­di­vi­dueel bewustwor­dings­pro­ces, ook al heeft het wel derge­lijke ele­menten in zich. Het spreekt over een Verlósser, die ons redt uit de gebroken­heid van het bestaan. Chris­te­lijke verlos­sing is alom­vat­tend. Ze betreft de héle mens. Ook het lichaam, de natuur, de stof is door God gewild en goed geschapen, maar door de zonde verwond. Daarom, zo geloven wij, moest Christus door­drin­gen tot in alle diepten van het men­se­lijk bestaan, van z’n gebroken­heid en verlaten­heid, om zo dit alles dwars door Kruis en Opstan­ding heen, mee te slepen naar een nieuwe god/ men­se­lijke, gees­te­lijk/ licha­me­lijke wer­ke­lijk­heid. “Hij zal ons armzalig lichaam her­scheppen en het gelijk­vormig maken aan Zijn verheer­lijkt lichaam, met dezelfde kracht die Hem in staat stelt het heelal aan zich te on­der­wer­pen”, zo staat er ge­schre­ven. Ja, zelfs de hele geschapen wer­ke­lijk­heid heeft Hij in zijn eigen wezen opgeno­men en zal Hij nieuw maken. “Ook de schep­ping zal verlost wor­den van de slavernij der ver­gan­ke­lijk­heid en delen in de glorierijke vrij­heid van de kin­de­ren Gods”, schrijft Paulus aan de Romeinen. De Opstan­ding van Jezus uit de dood heeft deze magnifieke toe­komst voor ons­zelf en voor het hele universum bewerkt.

Het hart van dit verlos­sings­pro­ces is de ver­ge­ving, de ver­zoe­ning, die Christus ons gebracht heeft. De erva­ring met kwaad, zonde en schuld kennen we allemaal. We vin­den het in ons eigen hart en in de wereld om ons heen. Het heeft z’n wor­tels in onze eigen vrij­heid, maar ook in de ge­schie­de­nis van onze voor­ouders en van de wereld, lezen we in de heilige Schrift. In elk men­sen­le­ven smelten beide dimensies samen. Hoe kunnen we ons daaraan ontworstelen? Helemaal op eigen kracht lukt het blijk­baar niet. Wie eer­lijk kijkt naar zich­zelf en naar de lot­ge­vallen van de mens­heid, kan weinig anders con­clu­deren. Maar er

is een uitweg. God zelf komt ons tegemoet. Daarin ligt onze hoop, onze toe­komst.

In het lij­den en de dood van Christus is alle kwaad en schuld van mensen van alle tij­den al vervat en ver­werkt. Je kunt er een beroep op doen. Je hoeft je ‘negatieve Karma’, om maar eens een moderne term te gebruiken, niet allemaal zelf te dragen en uit te boeten. Door Hem mag je nu al opstaan uit alles wat je beklemt en bedrukt, uit verlam­ming en vertwijfeling. Je mag opnieuw beginnen. “Werpt al uw lasten op Mij”, zegt de Heer, “want Ik heb zorg voor u”. Maar, denken we dan als moderne kri­tische mensen, is dat niet te ge­mak­ke­lijk? Ik denk het niet. Want wat betekent dit? Het gaat er niet om een paar vrome woor­den te spreken, maar om echt één te zijn met Christus, één lichaam te vormen met Hem, deel te zijn van Hem.

Je krijgt deel aan verlos­sing en ver­ge­ving, aan inner­lijke heling en god­de­lijk leven door je te bin­den aan Christus, met alles wat je hebt en wat je bent. Het is, in de woor­den van paus Johannes Paulus, “met je hele wezen als het ware in Christus binnen­gaan… met je angst en onzeker­heid, ook met je zwak­heid en zon­dig­heid, met je leven en je dood…” Dat doe je niet alleen met je verstand, maar vooral met je hart, en met je hele leven. Je kunt het ten diepste alleen maar als God het je geeft, en als je erom bidt. Maar als het je gegeven is, wordt je gees­te­lijk met Christus verbon­den, als een “rank met de wijnstok”, zegt Hij zelf. Die eenwor­ding met Christus wordt beves­tigd en voltooid in de doop, en steeds opnieuw ver­sterkt door de andere sacra­menten. Dan stroomt Zijn Leven in jouw leven. Je wordt wer­ke­lijk een ander mens, één met God, kind van God. Dan mag je Hem met Christus “Abba…Vader “ noemen. Dan wordt je echt in staat om anderen lief te hebben. Dan kun je won­de­ren doen, naar de mate van je geloof. Dan is er ver­ge­ving, heling, eeuwig leven. Dan werkt de kracht van Zijn Kruis en Opstan­ding ook in jou. Dan wordt ook jouw kruis verlossend voor jezelf en anderen, een doorgang naar nieuw leven en geluk. Dat is chris­te­lijke spiri­tua­li­teit, en die moeten we in onze tijd weer met nieuw élan brengen.

(uit Samen Kerk - Oktober 2010)