Woord van de bisschop

Met Maria op weg naar de hemel

Op 15 au­gus­tus j.l., het hoog­feest van Maria Ten­hemel­op­ne­ming, was de bis­schop in het bede­vaarts­oord ‘O.L.Vrouw ter Nood’ in Heiloo. Voor een stamp­volle kerk hield hij een homilie over onze weg naar de hemel. Op verzoek drukken wij de tekst hier­on­der af.

Het feest van vandaag draagt een grandioze bood­schap in zich. Het ver­telt ons veel over Maria, maar ook over ons­zelf, over de zin van ons leven en over onze waar­dig­heid en bestem­ming als mens. Ook wij zijn op weg naar de hemel. “Maakt u op aarde geen vaste woon- en verblijf­plaats”, drukt Jezus ons op het hart, “uw vaderland is de hemel”. En Hij geeft meteen de kern van een levens­pro­gramma gericht op de hemel erbij, in die bekende woor­den: “Gij zult de Heer uw God beminnen met geheel uw hart, geheel uw ziel, geheel uw verstand en al uw krachten, en uw naaste als uzelf”.

Ik moest eraan denken in de commotie van de laatste weken. Op de kwestie zelf ga ik niet in. Dat is ook niet nodig. Er zijn goede afspraken gemaakt. Het ver­trouwen is her­steld. Maar in de brede dis­cus­sie die hieruit voortkwam, is me opge­val­len hoe vreemd juist het eerste gebod veel mensen gewor­den is. Het tweede, daar zijn we als Neder­lan­ders best sterk in. Ge­mak­ke­lijk openen we hart en beurs als anderen in nood zijn. Het is groot in Gods ogen. Maar de eer aan God, de liefde voor Hem, ‘met je hele hart, ziel en verstand’, daar weten velen niet goed weg meer mee. ‘Het gaat toch om de mens’, moest ik steeds weer horen. Na­tuur­lijk gaat het om de mens, maar juist de mens heeft het nodig om God eer te brengen, om God te beminnen. Daar­van leven we. Daarin ligt de Bron van alle liefde, kracht en vreugde. Ook de tien gebo­den zijn ge­for­mu­leerd vanuit de liefde tot God en de naaste. Niet toevallig gaan de eerste drie over God: ‘Ge zult geen andere goden hebben naast Mij, Ge zult mijn Naam eren en mijn Dag heiligen’. Hierin ligt de zwak­heid van onze cultuur.

Een recente rechte­lijke uit­spraak, las ik ergens, heeft de deur weer ver­der open­ge­zet voor de koop­zon­dag. Als een ge­meen­te wil kan ze vrijwel elke zon­dag degra­de­ren tot ‘koop­zon­dag’. De Dag des Heren is daar­mee volle­dig uitgeleverd aan commercie en ver­tier. Som­mi­ge protesten be­na­druk­ken de negatieve gevolgen voor de mens. Weinigen denken eraan wat het voor God betekent. Hoe zijn Vaderhart hierdoor gekrenkt is. Hij wil dat iedere mens in liefde met Hem verbon­den is, alle dagen. Maar één dag heeft Hij bij uitstek bestemd als een dag voor rust, ere­dienst en gebed. Een dag waarop Hij de mens wil ont­moe­ten, omarmen, voe­den met zijn Woord en Sacra­ment. Zonder dat droogt de bron van onze levens­kracht op. Zonder het eerste gebod ver­dampt uit­ein­delijk ook het tweede. Au­gus­ti­nus spreekt na zijn beke­ring dat prach­tige woord: “te laat, o Schoon­heid, heb ik U gekend, te laat heb ik U bemind”. Na­tuur­lijk is het nooit te laat. Hij bedoelt: te lang heb ik zon­der U geleefd. Te lang wat ik onwetend van de onnoem­ba­re liefde waar­mee u op mij wacht. Te lang dwaalde ik rond in de duisternis van mijn eigen lusten en ambities, en negeerde U, het fun­dament van mijn leven.

Zijn erva­ring is de erva­ring van onze tijd. We leven in een tijd en een wereld waarin het zicht op God en eeuwig leven bij velen verbleekt is. Maar als de hoop op eeuwig leven verdwijnt, veran­dert alles: je manier van leven, je idealen, zelfs je waar­den en normen. Dag Hammerskjöld, voor­ma­lig se­cre­ta­ris-generaal van de UNO, dra­ger van de Nobel­prijs voor de vrede, zei het ooit zo treffend: “Hoe we tegen de dood aankijken, bepaalt hoe we in het leven staan”. Een cultuur die de waarde van het leven alleen op deze aarde zoekt, kan geen zin geven aan lij­den en tegen­slag, en niets aan­vangen met kruis en offer. Maar als je wel leeft vanuit de hoop op eeuwig leven, dan zie je in alles wat je over­komt ook Gods hand, hoe Hij alles gebruikt om je te laten groeien als mens en je ziel rijp te maken voor de hemel. Zelfs uit de duisternis maakt Hij een weg naar het Licht.

Een cultuur die geen weet heeft van een onster­fe­lijke ziel kan b.v. ook geen kwaad zien in het doden van ongeboren leven. Maar als je wél gelooft dat elk men­se­lijk leven, ook leven dat niet geboren mocht wor­den, een onster­fe­lijke ziel bezit en een engel wordt in Gods ko­nink­rijk, dan begrijp je hoe­zeer de Schepper van het leven hierdoor gewond wordt. We zijn het aan Hem en aan ons­zelf verplicht om van de ernst van dit kwaad te getuigen, maar nooit zon­der tege­lijk te ver­kon­di­gen dat iedere vrouw die in een nood­si­tua­tie hiertoe geko­men is, en daar later de pijn en de spijt van voelt, bij God ver­ge­ving en heling mag vin­den en haar kind eens zal terugzien in de eeuwig­heid. Maar een maat­schap­pij die dit niet meer als kwaad erkent en zelfs tot een recht maakt, begaat een groter kwaad en zal, zoals Moeder Teresa zo vaak zei, onheil over zich afroepen.

De mens van deze tijd mag en moet weer horen: we zijn op weg naar de eeuwig­heid. En hoe die eeuwig­heid er uit zal zien - Licht, loute­ring of duisternis - hangt af van hoe je hier geleefd hebt, van je geloof en van je liefde. Nu nog is het tijd van barm­har­tig­heid. Allemaal zijn we zon­daars. Allemaal gaan we onze weg met vallen en opstaan. Allemaal leven we van genade. Bij Au­gus­ti­nus waren het het gebed en de tranen van zijn moe­der Monica die voor hem de genade van zijn beke­ring verkreeg. Bij ons allen, en zeker bij hen die ver van God leven zijn het bovenal de sme­kingen en tranen van hun hemelse moe­der Maria die onon­der­bro­ken voor hen ten beste spreekt en met haar moe­der­lijke liefde hun hart probeert te raken.

Zo eren we haar vandaag. Als de Vrouw bekleed met de zon, met de verlos­sings­kracht van Christus, die de kop van de slang zal verp­let­teren. Als Koningin en Moeder. Waar het Woord van God en het Kruis van Christus weinig ingang meer vin­den, weet de persoon van Maria mensen vaak nog wel te ontroeren. Langs haar eigen moe­der­lijke weg zal ze hen brengen naar haar Zoon. Toen de heilige Dominicus in 1214 de Albigenzen wilde evan­ge­li­se­ren, lukte het maar niet en hij raakte zeer ont­moe­digd. Teleur­ge­steld trekt hij zicht terug in een grot om te vasten en te bid­den. Na drie dagen stort hij uitge­put in. Dan verschijnt Maria hem, kust hem en toont hem een rozen­krans, die toen nog niet bekend was. Ze zei: ‘probeer het eens met mijn psalm’, en leert hem deze nieuwe gebeds­vorm. Dat simpele bijbelse gebedssnoer, dat het hele verlos­sings­mys­te­rie in zich bevat.

Met nieuwe moed gaat Dominicus op weg. Vurig en meeslepend preekt hij over de waarde van de rozen­krans en gebruikt het om de Blijde Bood­schap te ver­kon­di­gen. Nu wor­den velen wel geraakt en gewonnen voor Christus. Sindsdien is de rozen­krans, naast de heilige Eucha­ris­tie, al eeuwen lang het centrale gebed van de katho­lieke gelo­vi­gen. Net als ik zullen velen van u nog wel de her­in­ne­ring bewaren hoe vroe­ger in alle katho­lieke ge­zin­nen elke dag vader, moe­der en de kin­de­ren op de knieën gingen voor een stoel om samen de rozen­krans te bid­den. Het hield hen vast bij God en bij elkaar. Hieraan is ook nu nog niets ouderwets. Zeker in onze tijd mag de rozen­krans in geen enkel katho­liek gezin ont­bre­ken. Moge het feest van vandaag ons en velen in­spi­re­ren om Maria een grotere plaats te geven in ons leven, door haar te komen tot de volle verlos­sing in Christus en tot eeuwig leven en geluk met Hem.