Woord van de bisschop

Apostelen en Profeten

Kort­ge­le­den vier­den we Pink­ste­ren. De Geest waait waar Hij wil, zegt de Schrift, maar op unieke wijze is Hij aanwe­zig in Zijn kerk, in Woord en Sacra­ment. Hij deelt vrij gaven en cha­rismata uit. Som­mi­gen roept Hij tot het her­ders­ambt. Anderen schenkt Hij de gave van on­der­richt en ver­kon­di­ging. Weer anderen rust Hij toe voor het dienstbe­toon of legt hen een profe­tisch woord in de mond. Die laatste gave zien we ge­mak­ke­lijk over het hoofd. Toch, juist in een tijd van crisis in kerk en wereld is het, denk ik, meer dan ooit nodig om te luis­te­ren naar wat de Geest tot ons zegt.

De kerk is gebouwd op het ‘fun­dament van apos­te­len en profeten’, schrijft Paulus. Van de apos­te­len weten we het: de twaalf en hun op­vol­gers, de basis van de apos­to­lische en sacra­men­tele structuur van de kerk. Maar de profeten, waar zijn die? Alle eeuwen door spreekt God ook een profe­tisch woord om zijn volk te lei­den, te troosten en te waar­schu­wen. In het Oude Testa­ment lezen we voort­du­rend over de grote en kleine profeten die namens de Heer optre­den voor het volk: Elia, Jesaja, Jeremia, Ezechiël, Daniël, Jona en al die anderen. Het waren meestal onbekende personen die op een dag een woord van de Heer ont­vingen en dat moesten gaan zeggen aan het volk en zijn lei­ders. Soms een woord van troost en zegen. Soms een hard woord, dat beke­ring vraagt en onheil aankon­digt. Ze deden het vaak met angst of zelfs tegenzin. Jeremia klaagt: “Ach Heer, Ik kan niet spreken. Ik ben veel te jong”. Maar de Heer is niet onder de indruk en ant­woordt: “Zeg niet, ik ben veel te jong. Naar ieder­een tot wie Ik u zend moet ge gaan en alles wat Ik u opdraag moet ge hun zeggen.”

Zo was het toen, zo is het nog steeds. Alle tij­den door klinken profe­tische stemmen van mystici en heiligen, maar ook van gewone mensen, kin­de­ren vaak, die een woord ont­van­gen van de Heer, zijn Moeder, of zijn engelen, en zich gezon­den weten om dat aan kerk en mens­heid te ver­kon­di­gen. De kerk moet dit nauw­keurig beproeven -er is kaf onder het koren- maar mag het niet negeren. Het is een gave van God die ons helpt ons geloof te ver­die­pen en de tekenen van de tijd beter te verstaan. Het niet luis­te­ren naar zijn profeten wekt de toorn op van de Heer, lezen we in de Schrift. Jezus noemt de Fari­zeeën zelfs “Profetenmoor­de­naars”. Zij zijn het prototype van de zelf­ge­noeg­zame mens, die alles al denkt te weten, en geen woord van de Geest meer tot zich toelaat. Het is een gevaar ook voor ons. Ook wij kunnen in de val lopen dat we tevre­den zijn met ons­zelf en onze ge­meen­schap. Een profe­tisch woord dat radicale omme­keer vraagt, meer eerbied voor God en voor het leven, meer vurig­heid en hei­lig­heid, meer delen en meer gebed, daar zitten we niet op te wachten. Toch vragen de meeste authen­tieke profe­tische stemmen van onze tijd juist dat. Luis­te­ren naar de Geest is niet iets zweverigs of devotioneels, maar een van de pijlers waarop de kerk is gebouwd.

De ge­schie­de­nis van de kerk laat zien welke invloed alle eeuwen door het profe­tisch woord heeft gehad. Rond 1200 ont­ving Fran­cis­cus, toen nog een onbekende jongeling, in een bij­zon­dere erva­ring van de Heer de opdracht om de kerk van zijn tijd, die door lauw­heid en wereldse gezind­heid was ver­val­len, te vernieuwen. Gedreven door de Geest begint hij te preken. Hij vermaant hij het volk, maar ook paus en bis­schop­pen, en brengt de kerk opnieuw tot leven. In de veer­tien­de eeuw waren de macht en het aanzien van de paus gebroken. Hij had zich in vei­lig­heid gebracht in Avignon onder de schutse van de Franse koning. In dezelfde tijd leefde de heilige Catharina van Sienna. Zij had een visionaire geest en droeg de wonde­te­ke­nen van Christus. De Heer laat haar weten dat de paus zijn verant­woor­de­lijk­heid niet mag ontvluchten en moet te­rug­ke­ren naar Rome. Ze ver­telt hem dit in strenge profe­tische woor­den. Paus Gregorius XI buigt zich voor het woord van de een­vou­dige zuster en keert naar Rome terug.

Maar ook in geloofs­zaken heeft de kerk zich vaak laten lei­den door een profe­tisch woord.
Centrale ker­ke­lijke feesten - Sacra­ments­dag, het feest van de On­be­vlekte Ont­van­ge­nis, de zon­dag van de God­de­lijke Barm­har­tig­heid e.a. - zijn allen voortge­ko­men uit een wens van de Heer zelf, die Hij via zieners en mystici aan de Kerk heeft bekend gemaakt. Be­lang­rijke theo­lo­gische inzichten zijn langs deze weg gegroeid of verdiept. In 1949 ont­vangt paus Pius XII een voor­ma­lig soldaat, Bruno Cornachiola, uit Rome, en een kleine jongen, Gilles Bonheures, uit Frank­rijk, in au­diën­tie. Aan bei­den is Maria ver­sche­nen en heeft hen ver­teld dat zij niet is gestorven, maar met ziel en lichaam in de hemel is opgeno­men. Zij moeten dit de paus ver­tellen. In het ge­loofs­le­ven van de kerk leefde deze over­tui­ging al lang, maar de paus begreep dat hij ver­der moest gaan. In 1950 kon­digt hij het dogma van ‘Maria Tenhemel opne­ming’ af. In vele Mariaver­schij­ningen wor­den we opge­roe­pen om ons onder de man­tel van Maria te scharen, omdat de tij­den erns­tig zijn en de Heer deze bij­zon­der aan Zijn en onze Moeder heeft toe­ver­trouwd. Honder­den miljoenen gelo­vi­gen over de hele wereld geven hieraan gehoor en vin­den nieuwe kracht en in­spi­ra­tie in haar grote bede­vaarts­oor­den.

Rond 1800 leefde in de sloppenwijken van Rome een moe­der van een groot gezin, Anna Maria Taïgi. Tijdens haar gebed zag zij vaak een mys­tieke zon onder een doornen­kroon, en daarin verle­den en toe­komst, en Gods wil voor kerk en wereld. Zij werd geraadpleegd door pausen, bis­schop­pen en vorsten. In 1920 sprak Bene­dic­tus XV haar zalig en schrijft: “In Anna Maria heeft God een dam opge­wor­pen tegen de kolkende zee van de goddeloos­heid”. Ook voor onze tijd ont­ving Anna Maria een inzicht en schrijft: “De boos­heid triomfeert. Het onkruid wordt voor ieder­een zicht­baar. De mens zal niet meer in staat zijn orde te scheppen in de zelfveroor­zaakte chaos. De mach­tige arm van God zal orde scheppen. Hij zal zijn kerk zuiveren en de aarde reinigen…”. Mét Anna Maria voorzeggen vele authen­tieke profe­tische stemmen dat de Heer op voor­spraak van zijn Moeder en door de kracht van de Geest nog een bij­zon­dere act van zijn barm­har­tig­heid voor­be­reidt, voordat zijn ge­rech­tig­heid komt. Hij zal elk mensenhart direct aanraken. Ieder zal zich­zelf zien in Gods Licht. Het zal zegen en straf tege­lijk zijn, een lou­te­rend vuur. Na een grote geloofsafval, na vele rampen en be­proe­vingen, schrijft Anna Maria, zullen hele naties te­rug­ke­ren tot de een­heid in het geloof. “De triomf en algehele blijd­schap zullen groot en won­der­baar zijn”. Er is hoop voor kerk en wereld. Er is hoop voor iedere mens. Er is de belofte dat ieder die zijn ver­trouwen op Christus stelt voor altijd zal leven en gelukkig zijn in Gods eeuwig Ko­nink­rijk.